دۆخی ئانۆمی (كوردەكان) بەنمونە

15/02/2021

دارا ئەنوەر زۆراب / كۆمەڵناس 
ئەوەی ئێستا بەرهەم هاتووە، لەژیانی سیاسەت و كۆمەڵایەتی و ئابوری و پەروەردەیی و هونەری و كەلتوری ...هتد، بەرهەمی عەقڵی دەستەجەمعی كوردەكانە.

كوردەكان ئێستا لەناو جەنگی دۆخی ئانۆمی دان بەمانا دۆركاهیمییەكەی لەبەردەم پەرت بوون هەڵوەشانەوە یان گۆران بەرەو ئۆرگانی پێشكەوتن و مۆدێرنەدا.

بۆیە پرسیاری گشتی لەتێزە سۆسیۆلۆژییەكان ئەمەیە، دروست بونی گۆڕانكاری بەرهەمی فیكرە، بەمانا هیگڵیەكەشی دەكرێت بڵێین عەقڵە، یان ئەوەیە كەلای ماركس خۆی لە وجودییەدی دەستكاری كردنی واقیعە كۆڵامەتییەكان دەبینێتەوە.

بۆیە ئەگەر بپرسین كوردەكان لە كوێی عەقڵ و فیكردان؟ كە لە دۆخە سروشتیەكەیدا هێشتا لەبەربەرییەتێكدان توانای قبوڵكردنی یەكتریان نیە، وەك ئەوەی كە ئینسان، خودێك تاكێك بێت وەك ئەوەی هەیە، ئەمەش بە شێوازێكە كە هەر بەها نەریتییەكان زاڵە بەسەر تاك داو بیركردنەوەی كۆپی كردنی یەكتری هەیە، بەمانایەكی دی قبوڵ كردنی یەكتر لەسەر بنەمای لێكچوو كۆپی كراوی یەكترە لەناو كوردەكان.

جگە لەسەرباری ئەوەی دۆخی ئانۆمی كوردی ،دۆخێكە تەنها لەبەر دەم مەترسی فكری و عەقڵی دا نیە، تەنها لەبەردەم ئەو مەترسیانەدا نیە، كە كردەی ناعەقڵانین لەبەرامبەر كرانەوەو پێشكەوتنەكانی دونیای مۆدێرن، بەڵكوو مەترسیەكە لە وجودی بونی كێشە ئابووری ژیاری و بژێوی ئینسانی كورد دایە.

بە واتە كێشەی كوردەكان دەست بەسەرداگرتن و تڕۆكردن و لەكارخستنی عەقڵ نیە، لەوە مەترسی دار تر ئەو دەستە كەمینەیە كە لەسەر موڵكی گشتی دەژین و، ژیانی تاكگەرایەتی كوردیان تەپاندووە و خراپی دەسەڵات و حكومڕانیان گەیاندۆتە لوتكە.
 
لێرەدا دۆخی ئانۆمی كوردی مەترسی گەورەتر بەرهەم دەهێنێت كە نامۆبوونە، كەلای جۆرج زمیلی ئەڵمانی دەگاتە ئەو ئاستەی كە دەوترێت مەترسی ئەو هەلومەرجانەی كە نامۆ بوون دروست دەكەن، هیچی كەمتر نیە، لەمەترسی ئەو دوخ و هەل و مەرجانەی كە دیكتاتۆر دروست دەكەن
 
بۆیە هەمیشە دۆخی ئانۆمی كوردەكان پەیوەست دەبێتەوە بە خواستی چینە ژێر دەستەكان و بێ تواناكان كە خۆیان بەراورد دەكەنەوە بە چینە باڵاكان .
 
بۆیه دۆخی ئانۆمی بۆ كوردەكان جیاوازە لەهەموو كۆمەڵگاكانی دونیا، لەناو كوردەكان ئەگەر چینی خوارەوە كە لەدەرئەنجامی خراپی دەسەڵات و سیاسەت هەست بە ئازارو ملكەچی بكات، لەبەرامبەردا چینی باڵاو دەسەڵاتیش سه ركەشانەیەكی مرۆڤی ئازاد نین، دەكرێت كۆیلەیەك بن لە ناو فۆڕمێكی كۆیلەیەتی.

ئەم دۆخە جارێكی تر لە دۆخی ئانۆمی كوردی دەمانخاتەوە بەردەم مەترسیەكی باڵا دەست كە ئەویش وجودییەتێكی زۆربونی كێشە كۆمەڵایەتییەكان وەك كێشەی تاك و خێزان و تێڕوانینی نادروست بۆیەكتر .

كە ئەمەش ئەو دۆخەی لەئانۆمی دروست دەكات كەتوانای پەڕینەوەی نابێت بۆ ئۆرگانی و بەمانا دوركاهیمیەكەی لەناو دۆخی میكانیكی دا دەسۆڕێتەوە.

كەواتە دۆخی ئانۆمی كوردی، تەنها وەستاوی جێگیری نیە، بەڵكوو دۆخێكی هەڵوەشاوەیی و پەرت بونە، بەجۆرێك كە دەكرێت، بەم عەقڵیەتە دەستەجەمعییەی كوردەكان هەیانە، بیركردنەوەیەكی عەقڵانی و نوخبەوی نیە بۆ تێ پەڕاندنی ئەم دۆخە.
ئەوەی كە هەیە ئەوەیە كە دەبینرێت و هیچی ترنیە، جگە لە بەرهەمی دۆخێكی سروشتی .