چەند رێگاچارەیەك بۆ ڕێكخستنەوەی خەو

17/02/2021

د. هەڤین كەمال شاه
ئازاری بەردەوامت هەیە كە خەوت تێكدەدات؟
چۆن خەوت باش دەكەیت،  چی یە ڕێگا چارەكان؟
توێژینەوەكان دەریان خستووە ٣⁄٢ ی ئەوانەی ئەناڵێنن بە هۆی ئازاری بەردەوامی لەشیانەوە كێشەی كەم خەووی و ناڕێكی خەویان هەیە ..وەلەبەر ئەوەی كەم خەوی كاریگەرییەكی ڕاستەوخۆی هەیە لەسەر زیادكردنی ئازار و بەهەمان شێوەش ئازار دەبێتە هۆی ناڕێكی و كەم خەوی كەهەردووكی وەك بازنەیەكی داخراو كاردەكەن ..
بۆیە هەندێ ڕێنمایی هەیە كەگرنگە پەیڕەوی بكرێت بۆ نەهێشتنی كەم خەوی و باشكردنی ناڕێكی خەو لەو نەخۆشانەی ئازاری بەردەوامیان هەیە ..
ڕێنماییەكان: 
١- پەیڕەوی كردنی هەندێ عادەت و خۆ دوورخستنەوە لە هەندێكی تر: 
زۆرێك هەیە لەو كردارانەی كە كاریگەریان هەیە لەسەر نووستن ، هەندێكیش وا لە جەستەمان ئەكات كە تێ بگەین ئیتر كاتی خەوەو خۆمان حازر كەین بۆ نووستن ، هەندێك لەو كردارانەی ئەبێت خۆمان بە دوور بگرین لێی ئەمانەن:
-  دووركەوتنەوە لەوخواردنەوانەی كە ماددەی كافایینی تیادایە وەكو : چا ، قاوە ، بیبسی و خواردنەوە گازییەكان بۆ ماوەی ٦ سەعات پێش خەوتن ..
- دووركەوتنەوە لە وەرزش ٤-٦ سەعات پێش كاتی خەو ، چونكە یارمەتی هۆشیار كردنەوەی لەش دەدات ، كە كاتی پێویستە هەتا وات لێ بێتەوە بخەویت ...
- دووركەوتنەوە لەخواردنی زۆر یاخود خواردنی خواردەمەنی تون و پڕ بەهارات نزیك كاتی خەوتن ، ئەمانە هەمووی كاتی ئەوێت بۆ هەرس كردن ..
- دووركەوتنەوە لەبەكارهێنانی ماددە كحولیەكان و یان ئەوانەی نیكۆتینیان تیادایە وەكو جگەرە كەتوشی كەم خەویمان دەكەن ....

بەهەمان شێوە هەندێ كردار هەیە كە كردنیان دەبێتە هۆی ڕێكخستنی خەو وەكو : 
- ئەنجامدانی وەرزش لە بەیانیان زوودا ، دەبێتە هۆی زوو خەوتن لە شەودا .
- خۆشتن یاخود شاوەر بە ئاوی گەرم لە ئێواراندا دەبێتە هۆی خاو كردنەوەی ماسولكەكان و زوو خەوتن لە شەودا ..
- خۆ كێشانەوەو ڕاكێشانی ماسولكەكانی لەش بۆ ماوەی ٣-٥ خولەك پێش نووستن یارمەتی خاوبوونەوەی ماسولكەكان و جومگەكان دەدات ...
- خواردنەوەی شلەمەنی گەرم كە ماددەی كافایینی تیادا نەبێت سەعاتێك پێش خەوتن یارمەتی زوو خەوتن دەدات وەكو: شیری گەرم ، چای ڕووەكی ..
- لەهەمان كاتدا ڕێكخستنی خەو بە جۆرێك هەموو ڕۆژێك لەهەمان كاتدا بچیتە ناو جێگاو لەهەمان كاتد ا هەڵسیت ، یارمەتی ڕێكخستنی خەو دەدات و شەونخوونی كەم دەكاتەوە
 
2- بەكارهێنانی تەكنیكی دەروونی بۆ كەم كردنەوەی ئازار لە كاتی پێش خەودا : 
- هیپنۆسیس (hypnosis): ئەویش بە بەكارهێنانی هەندێ ڕێگا بۆ ئارام كردنەوەو لەبیركردنی ئازار ، وەكو كوژاندنەوەی گڵۆپ ، داخستنی دەرگاو پەنجەرە ، دروست كردنی كەشێكی بێ دەنگ ...
- بینینی هەندێ دیمەنی ئارام كەرەوە پێش نووستن بۆ نموونە : سەیركردنی ئاسمان و ئەستێرەكان ، سەیركردنی هەور لە ئاسماندا ، ئەم جۆرە دیمەنانە توێژینەوەیان لەسەرە كە بینینیان دەبێتە هۆی كەم كردنەوەی ئەو ستریس و بێزارییەی لە ڕۆژدا بە هۆی كار و ژیانەوە تووشی دەبین ..وە ئارام بەخشن ...
- میدیتەیشن و ێۆگا : ئەمانە هەمووی ڕێگان بۆ خاوكردنەوەی ماسولكەكان و ئارام كردنەوەی بیر و هۆش ، و نەهێشتنی ستریس و بێزاری ...
- دانانی دەفتەری بیرەوەری ، بۆ نوسینەوەی ستریس و بێزاریەكانت چەند سەعاتێك پێش نووستن ، بۆ ماوەی ١٠-١٥ خولەك و بەجێهێشتنی ئەو ژوورەی كە تیایدا دەنووسی بۆ سەر جێگای خەوتنت ، هەر جارێكیش بە بیرت هاتەوە ئەبێت خۆت دڵنیا كەیت كە بەیانی كاتی تەواوت هەیە بۆ بیركردنەوە لێی ...

٣- دروست كردنی كەشێك بۆ خەوتنێكی ئارام : 
- بەكارهێنانی پێخەف و دۆشەك و سەرینی گونجاو ، دانانی سەرین لەنێو ئەژنۆكاندا لەكاتێكدا لەسەر لا دەخەویت زۆر یارمەتی خاووبوونەوەی ماسولكەكان دەدات ...
- بەكارهێنانی دۆشەكی تەندروست كەنەزۆر ڕەق بێت نەزۆر نەرم ...
- كۆنتڕۆڵ كردنی ڕووناكی و دەنگ بۆ ئارام بوونەوەو نەهێشتنی كەم خەوی ...هەندێك جار موسیقایەكی ئارام لەوانەیە یارمەتی زوو خەوتن بدات ....
- دورخستنەوەی مۆبایل و ئامێرە زیرەكەكان  و كوژانەوەیان و لابردنیان لەو ژوورەی كە لێدەخەویت . 

٤- بەكارهێنانی دەرمان: هەنێك جار پزیشك ناچار دەبێت هەندێك دەرمان بەكاربهێنێت بۆ یامەتیدانی نەخۆشەكە بۆ خەوتن وەنەخۆش بێ ڕێنمایی پزیشك بە هیچ جۆرێك نابێت بەكاریان بێنێت وەكو: 
-ئازارشكێنەكان: وەكو ئەسپرین ، ڤوڵتارین ، پڕۆفین ..هتد ..
-ماسولكەخاوكەرەوەكان ..
-هێوركەرەوەكان یاخود دژە پەركەمەكان هەندێ جار بەكار دەهێنرێن ...
-ناركۆتیكەكان: كە ئەمانە تەنیا دوای نەشتەرگەری بەكاردەهێنرێن و مرۆڤ تووشی ئالودەبوون دەكەن ، لەبەرئەوە دەبێت هەتا ئەتوانرێت بە دوور بین لێیان ...
-هەندێ دەرمان هەن خەولێخەرن وەكو ئەو دەرمانانەی بۆ حەساسیەت بەكار دەهێنرێن (ئەنتی هستامینەكان)...
-میلاتۆنین : كە بەشێوەی كەپسولی تەواوكەر (supplement )هەیە، كە ئەمیش ئەو هۆرمۆنەی تیادایە كە یارمەتی زوو خەو لێخستن ئەدات ...
هەمیشە ئازاری پشت ڕێگری لە زوو خەوتن دەگرێت و ئەبێتە هۆی شەونخوونی و كەم خەوی بۆیە باشترە هەمیشە ئەو  ڕێنماییانە پەیڕەو كەین كە دەبنە هۆی كەم كردنەوەی ئازار ...


پرۆفایل:
د. هەڤین كەمال شاە محمد ..
پسپۆڕی بێهۆشكاری و ئازار شكاندن ..
ئەندامی ئەكادیمیای ئەمریكی بۆ ئازار شكاندن ...