كاڵای سیاسی حیجاب

17/02/2021

ئاسۆ كەمال
نمایشی یەكگرتووی ئیسلامی لە حیجاب پێكردنی كچان مناڵ و گەنجانی هەڵەبجە بۆ نیشاندانی مانەوەی ئەم ئیسلامە ڕادیكاڵە ئیسلامیەیە لە كوردستان كە لە دوای شكستی داعشەوە لە سوڕی مت بوندا بوو. بەم كارە ئەم حزبە ئیسلامیە دەیەوێ بنكەی جەماوەری و هەژمونی فكری و كەلتوری خۆی نیشانی كۆمەڵگەی كوردستان بدات. هەر بۆیە حیجاب پێكردنی مناڵانی قوتابخانەكان لەم كاتەدا نمایشی كاڵایەكی سیاسی ئەم حزبەیە لە شانۆی سیاسی كوردستاندا.

ڕیشەی ئەم حیجابە فراوانەی لە ناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا بڵاوبۆتەوە، لەسەر هەڵدانی باڵە ڕاستڕەوەكانی ئیسلامی سیاسیەوە هاتوە، كە نمونەكانی سەلەفیەتی ئیخوان و جمهوری ئیسلامی ئێران بوون. بێگومان ئەم هێزانە سوودیان لە سەپاندنی ئەو بیروباوەڕ و شەریعەتە ئیسلامیەوە وەرگرتوە كە  چەق بەستویەكی كەلتوری لە مێژوویەكی دورەوە دروست كردوە و هەموو دەوڵەت و دەسەڵاتدارەكانی ناوچەكەش و، لەوانەش حزبە ناسیونالیستە چەكدارەكانی كورد، هەمیشە پاراستویانە. هەربۆیە ژنان لەبەر دوو هۆ ئەم دیاردەی حیجابەیان تیادا زاڵ بوە. 

یەكەمیان دروستكردنی ئەم نۆرم و نەریتە دروستكراوە كە ژنان دەبێ حیجاب بپۆشن توانیویەتی خەباتی ژنان بۆ ڕزگاری ڕەگەزی خاوبكاتەوە لەم ناوچەیەدا. ئەمەش هەژمونی فكری و كەلتوری ئیسلامی لە كۆمەڵگەدا بە هێزكردوە بۆ دروستكردنی ناسنامەی ئیسلامی دژی "لیبرالی" و "گەندەڵی ڕۆژئاوا"، كە ئەم بزوتنەوە ئیسلامیانە دەسەڵات و دەوڵەتەكانی ناوچەكەیان پێ بە "عیلمانی سەر بە ڕۆژئاوا" ناوبردوە. ئیسلامی سیاسی كوردیش بە هەموو باڵەكانیەوە بەشێك لەم بزوتنەوە بورژوازیانەی ناوچەكەن كە بەم دروشم و سیاسەتانەوە دەیانەوێ بەشی خۆیان لە دەسەڵات بپچڕن و لەم دیموكراسی پەرلەمانی بۆی هێناون حیجاب و دین وەك ئامڕازی ئەم شەڕەیان لەسەر دەسەڵات بەدەستەوە دەگرن.

دووەم؛ پەیوەندی بە جێگا و ڕێگای ژنانە لە ئابوری و كۆمەڵگەدا . ژنان بەشی شێریان لە بێكاری و ماڵداری و دوور بوون لە مەیدانی سیاسەت بەركەوتوە. هەربۆیە بەناوی پاراستنی " ئارامی و ئاسایشی كۆمەڵایەتی" لە ناو خێزان و كۆمەڵگەدا كەلتوری ئیسلامی ژێر دەستەیی ژن توانیویەتی ئاسانتر پاساوی مل پێدان بەم كەلتورە بدۆزێتەوە. 

لە بەرامبەر ئەم واقعیەتەدا كە دنیای سەرمایەداری ئەمڕۆ ڕوبەڕووی ژنان و خەڵكی هەژار و ستەملێكراوی كردۆتەوە، ئەو داد و هاوارەی كە حیجاب و كەلتوری ئیسلامی "كەلتوری كوردی" تێكداوە و ئەمە سیاسەتی هاوردەی توركیا و ئەردۆغانە،ناتوانێ وەڵام بێ بە كەلتوری حیجابی ئیسلامی. 
لە كاتێكدا كە دنیای گلۆباڵی ئێستا كێشەی ناسنامەی ئینسانی خستۆتە ژێر پرسیارەوە و نیولیبرالیزم  بە هەژاری و بێ كاری یە فراوانەكەیەوە هەموو ڕۆژێك ئەو قسەیەی تاتچەر بە گوێماندا دەداتەوە كە "شتێك نیە بەناوی كۆمەڵگەوە" ، لێرەدا دین لەو شوێنانەی وەك كوردستان بوەتە "دڵی ئەم دنیا بێ دڵە"ی كەڵەكەی سەرمایەدارانی كورد. كەلتوری كوردی بەرامبەر بە دنیا بێڕەحمەی سەرمایەدارانی كورد ئەمڕۆ هیچ ناسنامەیەك بە خەڵكی هەژاری كوردستان نابەخشێ، جگە لە پێشبڕكێی لەگەڵ ئەو كەلتور و ناسنامە دروستكراوانەی تری ئیسلامی وەك خۆیدا. كەلتورێكی كوردی كە ئێستا دەیبینین بریتیە لە فریودان بە نیشتمانێكی ئارام و خۆشگوزەرانی وەك ئێستای كوردستان، كە بە هەمان چەشنی بەهەشتە ئیسلامیەكەی ئێستا لە ئێران و توركیادا، خەڵك تیایدا ئیرەیی بە جەهەنەم دەبەن. كەلتوری بەرەنگاری خەڵكی ئازادیخواز و یەكسانیخوازی كوردستان بەرامبەر بەم دواكەوتوییە فەرهەنگیەی ئیسلامیەكان و "ئۆردۆگان" یەكانی یەكگرتوو و "برا دینەكانی داعش" ی كۆمەڵی ئیسلامیە كوردەكان دروستیان كردوە لە خەبات دژی هەژاری و لە پێناو یەكسانیدا دروست دەبێ. 

شەڕی كەلتوری دژی دواكەوتویی ئاینی و سود وەرگرتنی خراپی هێزە ئیسلامیەكان لەم ئیمانداریە كۆمەڵایەتیە پێویستی بە وشیاركردنەوەی ژنان و كچانە بە مافەكانیان و گەشەپێدانی بزوتنەوەی یەكسانیخوازی تاكو حیجاب وەك كاڵایەكی سیاسی بازاڕی نەبێت.