منداڵی ناو لیتاوەكە ‌، سەرنجڕاكێشترین چیرۆكی راستەقینەی مێژوو

21/02/2021

وەرگێڕانی لە عەرەبییەوە: بابان حەمە
ئەم چیرۆكە راستەقینەیە لە سكۆتلەندا روویداوە، چیرۆكەكە لە جوتیارێكی هەژاری بێ دەرەتانەوە دەستپێدەكات بەناوی (فلیمێنج)، كە بەدەست نەبوونی و هەژارییەوە دەناڵێنێت.. ئەو ناڕازی و ناشوكور نییە، بەڵام بیر لە چارەنووسی كوڕە تاقانەكەی دەكاتەوە.
خۆی دەتوانێت ناخۆشی و ناڕەحەتی و تاڵاوی نەبوونی بچێژێت و بەرگەشی بگرێت، بەڵام ئەی كوڕەكەی؟
كوڕەكەی بچووك بوو، ژیانیشیان قورس. ژیان یارییەكی هەروا ئاسان نەبوو بۆیان، چۆن لە ژیانێكدا دەژین كە باوەڕی بە هیچ شتێك نییە جگە لە هێزی ماددە! كە ئەوان نەیان بوو.

فلیمێنج رۆژێكیان بە كێڵگەكەیدا دەگەڕا، لەناكاو دەنگی سەگەكەی رایچڵەكان! .. بە بەردەوامی و بێپچڕان دەوەڕی، فلیمێنج بە پەلە بەرەو دەنگی وەڕەی سەگەكەی چوو، بینی منداڵێك لەنێو چاڵێكی گەورەی لیتەدا خەریكە بە تەواوەتی نوقم بێت، منداڵەكەی لە گەورەترین ترس و ناخۆشی و تۆقیندا بینی، بەچەشنێك هاواری دەكرد و بەترسەوە دەیقیژان، كە پێشتر فلیمێنج ئەو قیژەو ترس و گریانەی بەو تێكەڵییە نەبینیبوو.
فلیمێنج بیری لەهیچ نەكردەوە لەوە نەبێت بە جلەكانییەوە خۆی بخاتە نێو چاڵە لیتەكەوەو منداڵەكە پەلكێشبكات.. بەڵێ فلیمێنج كوڕەكەی دەرهێناو ژیانی ڕزگاركرد.

رۆژی داهاتوو پیاوێك پەیدابوو، دوو پاسەوانی لەگەڵ بوو.. بە دووئەسپ و عەرەبانەی كەشخەوە لەپێش كێڵگەكەی وەستان و ئیزنی هاتنەژوورەویان وەرگرت، دیاربوو پیاوێكی خانەدان و دەوڵەمەند بوو، فلیمێنج سەری سوڕما ئەو پیاوە خانەدان و دەڵەمەندە رووی كردۆتە ماڵە پەڕپووتەكەی.. بەڵام زوو بۆی دەركەوت ئەم پیاوە باوكی ئەو منداڵەیە كە دوێنێ ژیانی ڕزگار كرد.
پیاوە دەوڵەمەندەكە پێی ووت: ئەگەر بە درێژایی ژیانم سوپاست بكەم هێشتا چاكەی تۆ نادەمەوە، من قەرزاری تۆم بە رزگاركردنی ژیانی منداڵەكەم، ئێستاش كە هاتووم بۆ ئەوەیە پێت بڵێم كە چی ئەخوازیت لە سامان و پارە لێم بخوازە! چونكە بۆ ئەوە نەهاتووم تۆ بەدەستخاڵییەوە جێبهێڵم!
فلیمێنج دێتە وەڵام: بەڕێزم، من هیچ شتێكم ئەنجامنەداوە ئەوە نەبێت كە ویژدانی خۆمم ئاسوودە كردووە، هەر كەسێكی دیكەش بوایە لەجیاتی من هەمان كردەوەی ئەنجامدەدا كە من ئەنجاممدا، كوڕەكەشت وەك كوڕەكەی من وایە، ئەوەی منداڵەكەی تۆ بەسەری هات رەنگە منداڵەكەی منیش بەسەری بهاتایە و ئەو كاتەش هەمان كارم ئەكرد كە كردم.
پیاوە خانەدانەكە هاتە وەڵام: باشە وەك چۆن دەڵێت كوڕەكەت وەك كوڕەكەی من وایە، كەواتە منیش كوڕەكەت دەبەم لەگەڵ خۆم و لەگەڵ كوڕەكەی خۆمدا با بخوێنن و تێچوونی خوێندنەكەی ئەخەمە سەر خۆم تا دەبێتە كەسێكی خوێندەوارو زانستخواز.
فلیمێنج باوەڕی نەدەكرد، لەخۆشیا شاگەشكە بوو، وەختبوو بفڕێ! لە دواجاردا كوڕەكەی لە خوێندنگەی خانەدانەكان دەخوێنێت؟! بەو راستییە باوەڕی نەدەكرد و وەیدەزانی خەونە!

بەڵێ.. لە دواجاردگا فلیمێنجی بچكۆلە لە خوێندنگەی (سانت ماری- بۆ زانستی پزیشكی) خوێندی، ئەم كوڕە بچكۆلانەیە نەك بوو بە خوێندەوار، بەڵگو بوو بەزانایەكی هەرەگەورە.. بەڵێ ئەو كوڕە بوو بە (ئەلیكساندەر فلیمێنج 1881-1955) كە بەداهێنەری (پەنسلین) دادەنرێت، كە ساڵی (1929) وەك یەكەم دژە بەكتریایەك كە مرۆڤایەتی ناسیبێتی، كە بەشێكی هەرەزۆری چارەسەری نەخۆشییە بەكترییەكان دەگەڕێتەوە بۆ بلیمەتی و فەزڵی ئەم زانایە.
نەك هەر ئەمە، بەڵكو ساڵی 1945 فلیمێنج خەڵاتی نۆبڵ بەدەست دەهێنێت.

ئەم چیرۆكە راستەقینە سەرنجڕاكێشە بەوە كۆتایی نەهاتووە، بەڵكو كاتێك كوڕی خانەدانەكە (كوڕەكەی لە سەرەتای ئەم چیرۆكە راستەقینەیەوە كەوتبووە نێو چاڵە لیتەكەوە) دووچاری هەوكردنی سییەكانی دەبێت، تاكە چارەسەرێكیش كە نەخۆشییەكەی چارەسەر دەكات دەرزی (پەنسلین)ە ‌.. بەم پێیەش كوڕی ناو چاڵە لیتاوەكە دووجار ژیانی رزگار دەكرێت، جارێكیان فلیمێنجی باوك و جارێكی دیكەو لە سەردەمێكی دیكەدا فلیمێنجی كوڕ!
بەڵێ! ئەم چیرۆكە لێوانلێوە لە چیرۆكی سەیرو سەرسوڕهێنەر، بەڵام چاوەڕوانی ڕێكەوتە هەر سەیرو سەمەرەكە بكەن!

كوڕی پیاوە خانەدانەكە كە لە چاڵێكی پڕ لە لیتەدا باوكی فلیمێنج رزگاری كردو لە سەروەخت و مێژوویەكی دیكەشدا بەهۆی نەخۆشییەوە فلیمێنجی كوڕ بەهۆی دەرزی پەنسلینەوە ڕزگاری كرد، بوو بە پیاوێكی هەرە گەورەو بەناوبانگ.. بەڵێ كوڕی پیاوە دەوڵەمەندەكە دەبێتە مرۆڤێكی مێژوویی، ئەویش (وینستۆن چەرچڵ) 1874-1965، كە بە گەورەترین سەرۆكوەزیرانی مێژوویی بەریتانیا دادەنرێت، ئەو پیاوە مەزنەی لە رۆژگاری جەنگی جیهانیی دووەمدا (1939-1945) دژی هیتلەر سەركەوتنی بەدەستهێناو هاوپەیمانانیش لەو جەنگەدا كە بریتیبوون لە (ئینگلتەرا، فەرەنسا، ئەمەریكا، یەكێتی سۆڤییەتی جاران)، سەركەوتنەكەشیان بەسەر هیتلەر و نازیزمدا دەگەڕێتەوە بۆ وینستۆن چەرچڵ.
هێشتا رێكەوتە سەیرەكان ماون و لەچیرۆكەكەدا تەواو نەبووە!

ساڵی 1953 وینستۆن چەرچڵ خەڵاتی نۆبڵ لە بواری ئەدەب دا وەردەگرێت و ساڵی 2002 نازناوی (گەورەترین سەرۆكی مێژویی بریتانیا) ی پێ دەبەخشرێت.

سەرچاوە: سایتی www.makadait.com