ئامێرەكەی دەستم چیتر مەترسیدار نابێت

24/03/2021

محەمەد سەردار
ئامێرەكەی دەستم چیتر مەترسیدار نابێت،  كاتێك من بۆ خوێندنەوە بەكاریدەهێنم
بەشی هەرە زۆری خوێنەران ڕقیان لە خوێندنەوەی كتێبە ئەلیكترۆنیەكانە، ئەوانەی لەگەڵ ئەم ڕایەن دەڵێن ئێمە چێژ لە هەڵدانەوەی پەڕەكان و بۆنیان دەبینین.

لێرەدا ڕاستیەك هەیە بەكارهێنانی كتێبە ئەلیكترۆنیەكان ئەكرێت زۆر باشتربێت لە بەكارهێنانی كتێبی ئاسایی.
لەڕێگەی مۆبایل، تابلێت، لاپتۆپەكەتەوە دەتوانیت بڕێكی زۆر زیاتری كتێب لەناو ئامێرەكەت هەڵبگریت و بیانخوێنیتەوە لە هەر شوێنێك و هەركاتێك جیاواز لەوەی كتێبی ئاسایی ئەمەت بۆ ئاسان ناكات.
تایبەتمەندیەتی ئەپڵكەیشنەكانی وەك Play Books، Amazon Kindle , Apple Books، باشترن بۆتێگەیشتن بەو پێیەی دەتوانیت بە كەمترین كات ڕیسێرچ بكەیت و وشەكانی نێو كتێبەكە وەرگێڕیت و زانیاری زیاتریان بەدەست بێنیت لەبارەوە لەماوەیەكی كەمتردا.

سەیركردنی شاشەی LCD و بینینی بڕێكی زۆر لە ڕووناكی شین زیانی هەیە بۆ چاو زیاتر لە كتێبی ئاسایی بەڵام لە ئێستادا زۆربەی ئامێرە زیرەكەكان دۆخی خوێندنەوە و دۆخی تاریكیان بۆ زیادكراوە تا كەمترین زیانی هەبێت بۆ تەندروستی چاوەكانت.

بڵاوكردنەوە و خوێندنەوەی كتێب بۆ مرۆڤایەتی زۆر گرنگە، بەڵام بۆ هەسارە و سروشتی ئێمەش باش نییە بەرهەمهێنانی كاغەز و بڵاوكردنەوەی كتێبە چاپكراوەكان پێویستی بە بڕینەوەی درەخت و لەناوبردنی دارستانەكانی سەر هەسارەكەمان هەیە باشترین نموونەش ڕووداوێكە لە ساڵی 2010 دا كاتێك ڕۆمانێك كە جۆناپن فرانزن نووسیویەتی چەند هەڵەیەكی ڕێنوسی هەبوو. بەو هۆیە 80 هەزار دانەی لێ گەڕێندرایەوە و و تێكدراوە و دووبارە چاپ كراوە بەبێ هەڵە . ئەوە ژمارەیەكی گەورەیە، وانیە؟ بۆیە ئێمە پرسیارێك دەكەین - كتێبی تەقلیدی چەندە زیانبەخشە بۆ ژینگە.؟!

ڕەنگە ئەم ڕاستییە تووشی شۆكت بكات، بەڵام یەك درەختی دەوێت بۆ دروستكردنی 60 كتێب، ئەو ڕووداوەی لەسەرەوە باسمان كرد بەوشە هەزار و 333 دار بەفیڕۆ دەدات، كە قەبارەی دارستانێكی مامناوەندە! ساڵانە نزیكەی 2,2 ملیۆن كتێب بڵاودەكرێتەوە، نزیكەی 3 ملیۆن دار بەكاردەهێنرێن! وەك پێویست شۆك نەبوو؟ 
لە ماوەی ساڵی 2008 دا پیشەسازی بڵاوكردنەوە لە ئەمریكا 125 ملیۆن داری لە بنەوە ڕم كرد ! 
ئایا دەرئەنجامەكانی چین و چی نین؟!
40 ملیۆن تەنی مەتری دوانۆكسیدی كاربۆن كە هاوتای ساڵانە دی ئۆكسیدی كاربۆنی هەڵدەمژێت كە زیاتر لە 7 ملیۆن ئۆتۆمبێلە ! 
بە لەبەرچاوگرتنی ئەم بابەتە، لەوانەیە بانگەشەی ئەوە بكەین كە كتێبە ئەلیكترۆنیەكان لەگەڵ خوێنەری كتێبە ئەلیكترۆنیەكان ئەو بەرهەمە ناوازەیەن كە دەتوانین بۆ ڕزگاركردنی هەسارەكەمان بەكاری بێنین.

بوونی تەنیا یەك كتێبی ئاسایی، بەتایبەتی ئەگەر دەگمەن و گرانبێت، كێشەی ڕاستەقینەیە بۆ قوتابیان . لەگەڵ خوێنەری كتێبی ئەلیكترۆنی تۆ ئەتوانیت بۆ هاوبەش كردنی ناوەڕۆكی كتێبە ئەلیكترۆنیەكە لەگەڵ چەند بەكارهێنەرێك هاوبەشپێبكەیت. ئەتوانی تەنیا جارێك كتێبێكی چاپكراو لەگەڵ یەك كەس دا هاوبەش بكەیت، بەڵام دەكرێت لە یەك كاتدا كتێبێك لەگەڵ زۆر كەس دا هاوبەش بكرێ لە كتێبی ئەلیكترۆنیا، كە ئەمە بۆ قوتابیان و كارمەندان زۆر باشە ! دەتوانن هەمان ناوەڕۆك هاوبەش بكەن و بەكاری بهێنن و بە ئاسانی هاریكاری بكەن. قوتابی دەتوانێت هەموو ماددەكانی فێربوون لە یەك ئامێردا دابنێ و لە ماڵەوە یان لە كاتی سەفەركردندا بەكاری بهێنێ
كتێبە چاپكراوە كۆنەكان تەنها خزمەت بە خوێنەر دەكەن، بەڵام تۆ دەتوانیت گوێ لە پەرتوكە دەنگیەكان بگریت.

 ئەوان دیزاین كراون لەگەڵ دەق بۆ ئاخاوتن یان خوێندنەوەی بە دەنگی بەرز . دەتوانیت گوێ لە كتێبەكان بگری ئەگەر زۆر سەرقاڵ بن بۆ خوێندنەوەی، بۆ نموونە، لەكاتی لێخوڕین، چێشت لێنان یان چێژ وەرگرتن لە گەرماو. ئەوەی زیاتر، كتێبەكانی ئەم تایبەتمەندییە بۆ منداڵان و گەورەكان كە كەمئەندامی فێربوونیان هەیە یان كەمبوونی بینراون، زۆر باشە. خوێندنەوەكە بۆ هەموو كەسێك دەست نیشان دەكەن