گەرمیان و ئەنجامی هەڵبژاردن !

3 مانگ پێش ئێستا

دڵشاد ئەنوەر 
ناوچەی گەرمیان، كە قەزاكانی ( كەلار، كفری، دەربەندیخان و چەمچەماڵ) دەگرێتەوە، لە هەڵبژاردندا، كراوەتە بازنەی ٥ ی سلێمانی، ٤ كورسی بۆ ئەم بازنەیە دانراوە و لایەنەكان ڕكابەری دەكەن لەسەر ئەم كورسیانە.
بەپێی بەدواچوونەكانی چەند ڕۆژی ڕابردووم، بەرچاو ڕوونیم لەسەر دۆخی لایەن و كاندیدەكان دەستكەوتووە، هەرچەندە بە هۆی گۆڕانی سستمی هەڵبژاردنەوە، پێشبینی ئاسان نیە، بەڵام ئەنجامی بەدواداچوونەكان، بەرچاو ڕوونیمان دەداتێ و بەرچاو ڕوونیەكەش ڕێژەییە.
هاوشێوەی سنور و دەڤەرەكانی تر، لەگەرمیانیش، خەڵك بێزار و توڕەیە، لای بەشێك لەخەڵك، هیچ ئومێدیك بەهەڵبژاردن نەماوە، لای بەشێكی تریش، ئومێدەكان لاوازن، بۆیە گەر هەڵبژاردنێكی پاك ئەنجام بدرێت، ڕێژەی بەشداری ناگاتە ٦٠٪ و بە دڵنیایشەوە ئەمە لە زاخۆ وە تا گەرمیان هەروایە.

لایەنە ئیسلامیەكان 
لایەنە ئیسلامیەكان ( یەكگرتوو، كۆمەڵ، بزووتنەوە)، كاندیدیان لە دەڤەری گەرمیان نیە بۆ هەڵبژاردن، لەكاتێكدا پێشتر لەم دەڤەرە ڕێژەیەك دەنگیان هەبووە.
لایەنگر و دەنگدەرانی هێزە ئیسلامیەكان، توشی حاڵەتێك بوون، نازانن چۆن مامەڵە لەگەڵ دۆخی بێ كاندیدیدا بكەن، بەتایبەت خیلافی سیاسی و جیاوازی ئایدۆلۆژی، ڕێگرە لەوەی دەنگ بە كاندیدی هێزی تر بدەن.
لایەنگری ئیسلامی دەنگ بە پارتی و یەكێتی نادەن، ئەمە یەكلا بووەتەوە، خیلافی سیاسیان لەگەڵ لایەنەكانی دەرەوەی ئەو دوو حیزبەو ترس لە بوون بە بەدیلیان، ڕەنگە هۆكار بێت تا لایەنە ئیسلامیەكان، جدی نەبن لەوەی دەنگدەرەكانیان ڕاسپێرن، دەنگ بەكاندیدی لایەنیكی دەرەوەی خۆیان بدات.
ڕەنگە ئەندام و لایەنگیری هێزە ئیسلامیەكان پابەندیش نەبن بە ڕێنمایی حیزبەكانیانەوە، گەر داوای دەنگدانیان لێبكەن بە كاندیدێكی غەیرە ئیسلامی، چونكە ئەوان ئایدۆلۆژیانە بیر دەكەنەوە و پێیانوایە دەنگدان شاهێدی یە، شاهێدیش موحاسەبەی لەسەرە، ناكرێت بدرێتە غەیرە ئیسلامیەك.
بۆیە بەلەبەرچاو گرتنی ئەو فاكتەرانە، دەنگێكی زۆر كەمی ئیسلامیەكانی گەرمیان بۆ كاندیدی تر دەڕوات، زۆرینەی دەنگەكانیان دەسوتێنن، یان هەر بەشداری ناكەن، بۆیە ئەستەمە كاندیدی غەیرە ئیسلامی، سود لەدەنگی ئیسلامی ببینێت، مەگەر ڕێژەیەكی كەمیان.
ڕەنگە هەڵەیەكی گەورەش بوو، ئیسلامیەكان كاندیدیان نە بێت، دەبوو هەر لەبەر لایەنگر و دەنگدەرەكانیان، تا توشی سەرلێشێوان نەبن، كاندیدیان هەبایە، با دڵنیاش بایەن لەدەرنەچوونی ئەو كاندیدە، چونكە دواجار وەكخۆیان دەڵێن؛ بەشداری لە پرۆسەی سیاسی هەر گرنگ دەبوو.

نەوەی نوێ 
بەپێی ڕاپرسی و بەدواداچوونەكان، نەوەی نوێ دەنگ لە بازنەی گەرمیان دەهێنێت، دەنگێكی باشیش، بەڵام كورسیەك دەبەن یان نە، لەسەر دەنگ ژمێر دەمێنێتەوە، نەك دەنگدەر.
خاڵی لاوازی نەوەی نوێ لەسەرانسەری كوردستاندا ئەوەیە، كاندیدەكانی لاواز و جوڵانەوەكە تاڕادەیەك لە ڕووی جەماوەریەوە بەهێز، هەر بۆیە میدیای جوڵانەوەكە كەمتر زوم دەخاتە سەر كاندیدەكانی.
یاخود بە مانایەكی تر، شاسوار عەبدولواحید نایەوێ وەجهو خەڵكی خاوەن پێگە بهێنێتە پێشەوە، بەڵكو دەیەوێت خۆی ئەستێرە دروست بكات، وەكچۆن ٤ پەرلەمانتارەكەی كوردستانی وەجهی دیار نەبوون، بەڵام دروستی كردن.
تاڕادەیەك لەمەدا ناحەقیشی نیە، ئەو وەجهانەی چ لە كوردستان و عێراقیش كاندیدی كردن و دەریچاندن، دواتر سەنگەریان لێگرت، تا وایلێهات لە ١٢ كورسی عێراق و هەرێم، ٤ كورسی بەدەستەوە ما.
ئەمەش وایكرد، بۆ هەڵبژاردنی ئەمجارە پشت بە كەس و كاری خۆی و ٤ پەرلەمانتارەكە و هەندێك نزیكی تری ببەستێ و گوێ بە توانا و ئاست نەدات، بەڵكو بیری لای ئەوە بێت، گەر دەرچوون، لەدەستی دەرنەچن.
لە دەڤەری گەرمیانیش، گرفتی نەوەی نوێ، بوونی هاوسۆزێكی زۆر و نەبوونی ئیدارەیەكی باش و بەهێزە بۆ سود وەرگرتن و ئیدارەدان  چاودێریكردن و یەكخستنی دەنگەكان، یاخود بوونی هاوسۆزیەكی زۆر و نادیاری نوێنەر، كەدواجار ئەمە زیانی لێدەدات.

گۆڕان 
بزووتنەوەی گۆڕان كە لە چوارچێوەی هاوپەیمانێتیدا لەگەڵ یەكێتی بەشداری هەڵبژاردنی كردووە، لە هەموو لایەنەكان و لەهەموو كات وەزعی خراپترە.
گۆران و هیچ لایەنگرێكی نیە، تێنەگەیشتبێت لەوەی ئەم بزووتنەوە لە چ قەیرانێكی گەورەی پاشەكشەدایە، هۆكارەشی ڕوونە، خراپ ئیدارەدان، فرە جەمسەری، پەرتەوازەیی و خیتاب جیایی، یەكانگیربوونی بەرژەوەندی، شڵەژانی ڕێكخراوەیی، نەمانی ئەجێندا و دونیا بینی و زۆر هۆكاری تر…
كاندیدی گۆڕان لە گەرمیان بەهێز بێت یان لاواز، تاوانی نیە، خەڵك لە بزووتنەوەكەی توڕەیە، متمانەی پێی نەماوە، گەر گوزەرێك بە نێو بازاڕی هەر شارێكدا بكەیت و دەمی خەڵك لە گۆڕان بكەیتەوە، ئەوكات لە حاڵی گۆڕان حاڵی دەبیت.
گۆڕان سەقفی داواكاری خەڵكی بەرز كردەوە، خیتاب توندی داهێنا، گۆڕانكاری و باشكردنی ژیانی خەڵكی كردە بانگەشە، بەڵام هیچی پێشكەش نەكرد و دواتریش بووە بەشێك لە سستمە حیزبیەكەی یەكێتی و پارتی، تا وایلێهات هێندە لە خەمی بەدەستهێنانی پۆستدا بێت بۆ هەڵسوراوێكی، نیو هێندە بیری لای ڕازیكردنی خەڵك نەماوە. 
بۆیە گۆڕان فریای خۆی نەكەوێت، گۆڕانكاری لە هەیكەلیەت و بەرنامەو خیتابیدا نەكات، ئەوا لە داهاتویەكی نزیكدا، دەبێتە دوكانێكی سیاسی، هاوشێوەی دوكانە سیاسیەكانی تر.
پێموایە بۆ زانینی دۆخی هەر حیزبێك، نمونەیەك لە گەڕەكێكی سلێمانی وەربگرە، دەتوانی ئەو نمونە بۆ هەموو شاروشارۆچكەكان بكەیتە پێوەر، بۆیە گۆڕان لە سلێمانی دۆخی خراپ بێت، حەتمەن لەگەرمیانیش وایە.
 سەنگی گۆڕان لەم هەڵبژاردنەدا، ماوەتەوە سەر ئەوەی هاوپەیمانەكەی كە خاوەنی هێز و چەكە، چی بۆ دەكات، چۆن هاوكاری دەكات بۆ دەربازبوون لەم قەیرانە.

یەكێتی 
یەكێتیش لە ڕووی پێگەی جەماوەری و لەدەستدانی متمانەوە، دۆخی لە حیزبەكانی تر باشتر نیە، بەڵام جیاوازیەكە ئەوەیە هێشتا هێز و چەك و جوگرافیای لایە، خەڵكانێكی زۆریش بەرژەوەندیان پێوەی بەندە، بێگومان لە عێراقیشدا، هێز تەحەكوم بەئەنجامەوە دەكات.
یەكێتی لە ٤ كورسیەكەی بازنەی گەرمیان، تاڕادەیەك دەرچوونی دوو كاندیدی مسۆگەرە، چۆن؟
ژنێكی كاندید كردووە و ڕكابەری بەهێزی نیە و دەرچوونی تاڕادەیەك مسۆگەرە، هەروەها یەكێك لە كاندیدە پیاوەكانیشی، لە هەموو قەزاو ناحیەكان، كاری بۆ دەكرێت و هەموو شت خراوەتە خزمەتیەوە.
ئەوەشی خزمەت بەیەكێتی دەكات، توڕەیی شەقام و دەنگ نەدانی خەڵكە ناڕازیەكەیە، كە تا ڕێژەی بەشداری نەكردنی ئەم توێژە كەم بێت، لێرە قازانجی یەكێتی و لەولاش قازانجی پارتی یە.
سەرباری خراپی ناوخۆی یەكێتی و توڕەیی خەڵك، هێشتا كەشەكە موئەهەل بوو بۆ ئەم حیزبە، تا دۆخی باشتر بێت، بەڵام كاتێك بەرگی خێڵ كرایە بەرگی كاندیدەكانی و هەر بەرەو بۆ كاندیدێك كاری كرد، پلان نەما، ڕێژەی حسابی تێكچوو، چۆن؟ 
كاندیدی ژنی بەهێزمان لەگەرمیان نیە، یەكێتی دەیتوانی ئەو بایەخە زۆرە بە ژنە كاندیدەكەی نەدات، بەڵكو لەیەك دوو ناحیەیەك و بەڕاسپاردنی دەنگی تایبەت دەریچێنێت، دواتر دەنگی كەلار و كفری و چەمچەماڵ و دەربەند و بناری بەمۆی بەسەر دوو كاندیدەكەی تریدا دەبەش كردبا، بەبەرنامە، ئەوكات چانسی كورسی دووەم و سێ یەمیشی دەبوو.
ئەمە تەبعەن لە حاڵەتی كەمی بەشداری و بە سود وەرگرتن لەدەسەڵات، نەك هەڵبژاردنی فعلی.

پارتی 
دەنگی پارتی لەگەرمیاندا جێگیرە، ئەم حیزبە پێشتر ژنێكی كاندید كردو چاوی لە سستمی كۆتابوو، بەڵام كاتێك بەرپرسی دەزگای هەڵبژاردنیان پلانەكەی ئاشكرا كرد و لەدەمی دەرچوو، وتی؛ كاندیدەكانمان لە سلێمانی ژنن.
یەكێتی كەوتە خۆی، ژنی هێنایە پێشەوە، كە یەكێتی لەگەرمیان ژنی هێنایە پێشەوە، پارتی ژنەكەی گۆڕی بۆ پیاوێك، چونكە پێیوابوو، ژن یەك چانسی بۆ دەرچوون هەیە، بەڵام پیاو سێ چانس.
دەرچوونی كاندیدی پارتی ئەگەر و نەگەرە، گەر ڕێژەی بەشداری زۆر بێت، چانسی دەرچوونی لاوازە، گەر ڕێژەكەش كەم بێت، چانسی باشترە.
گەر ئەمجارە كاندیدی پارتی لەگەرمیان دەرنەچێت، قورس دەبێت بۆی، چونكە پێشتر هیچ كاندیدێكی دەرنەچووە، ڕەنگە بۆ هەڵبژاردنەكانی تر، كادیری ئەو حیزبە جورئەت نەكات، بچێتە نێو یاریەكەوە، كە پێشتر هاو حیزبیەكانی تێیدا شكاون.

سەربەخۆكان 
لە نێو سەربەخۆكاندا، تەنها غالب محەمەد چانسی دەرچوونی هەیە،تا ڕێژەی خروقات كەمتر بێت، بۆ ئەم باشەو چانسی زیاترە.
بەڵام ئەم كاندیدە دوو گرفتی هەیە، دەنگی بەشێك لە گەنجە توڕەو یاخیەكان بۆ نەوەی نوێ دەڕوات، ئینجا بەشیك لە خەڵكە ناڕازیەكیش دەنگ نادەن و ئومێدیان بەهەڵبژاردن نەماوە. واتە بەشێك لە دەنگدەری ناڕازی بۆ دەمێنێتەوە، ئەمەش دیسانەوە و گرفتەو ئاماژەیە بۆ كەرتبوونی دەنگە ناڕازیەكان.
خاڵێكی تر كە گرنگە، گەر بچوكترین دەرفەتی خروقات هەبێت، ڕەنگە ئەم كاندیدە ببێتەقوربانی ڕیككەوتنی  سیاسی، چونكە یەكێتی، پارتی و گۆڕانیش هاوڕان لەسەر خستنی، گەر هەڵبژاردنیش پاك بێت، چانسی زیاترە.
ئەنجام 
یەكێتی كاندیدە ژنەكەی مسۆگەرەو كاندیدی دووەمیشی لە هەموو قەزاو ناحیەكان كاری بۆ دەكرێت و دیسانەوە چانسدارە، دوو كورسی دەمێنێتەوە، تا نەوەی نوێ، پارتی، گۆڕان، سەربەخۆ ڕكابەری لەسەر بكەن.