سەركەفتنا جیھانێ ل سەر كورۆنایێ و سەركەفتنا مە ل سەر كورۆنایێ!

14/04/2021

ئەمین تەوفیق
پەتایا كورۆنا پەتایەکە ل دیسێمبەرا سالا ٢٠١٩ ل باژێرەکێ چینێ ل « وەھان»،  ل بازارێ گوشت فروشان دیار بوو، ئو پشتی ھنگی ل وەلاتێن جیھانێ بەر بەلاڤ بوو. ئەڤ پەتایە ژی ھەر سەر ب بنەمالا « SARS » و « MERS » ڤەیە. بەلێ ژ سارس نێزیکترە. ناڤێ وێ یێ کریە كورۆنا « تانج»، چونکی وەکی تانجێ یە و ناڤێ وێ یێ کورت کری ژ ڤایروسێ كورۆنایێ ل سالا ٢٠١٩ بۆ « کوفید ١٩ ».
پشتی ڤێ پەتایێ سەرھەلدای و بەربەلاڤ بوی، وەکی ئەرد ھەژەکێ جیھان ھەمی کەفتە د ھژیانێ دا و ھزروبێرێن جودا، جودا دەرکەفتن، ھەر ئێکێ ل گور ھزرا خو، شروڤەیەک بۆ کر. ھندەکا گوتێ ئەڤە چینێ ژەھر دەست یا چێکری و ئایدولوژیەکا ل پشت ھەی.

ھندەکا د گوت ئەڤە کارێ ئەمریکا یا فێلبازە، دا ئابوریا چینێ ژناڤ ببەتن و نەھێلیتن  چین رکەبەریێ د بازرگانیێ دا دگەل ئەمریکا بکەتن و دیماھیێ باندورێ ل سەر ئابوور و سیاسەتا وێ ب کەتن. ھندەکا د گوت ئەڤە کارێ بازرگان و کومپانیانە، ئەڤ ڤایروسە یێ چێکری و یێ بەلاڤ کری و ئەنتی ڤایروس « ڤاکسین» ژی یا چێکری و بو مەرەمێن بازرگانی و قازانجێ یە. ھندەکا دگوت، ئەڤە شەھرەزایێن د بوارێ خوەزایی دا یا چێکری و دا ھژمارا مروڤان ل سەر ھەسارا تەپا زەڤیێ، کێم بکەن و دا ژیان باشتر لێ بھێتن. ھندەکا د گوت ھەما ب دروستی یا ژ چەک چەکیلەی ھاتی ل  باژێرێ وەھان، ل بازارێ گوشت فروشان ل وەلاتێ چینێ...ھتد.

ڤێجا ئەڤ پەتایا کوژەک چاوان ھاتبیتن یان دەستێن کێ ل پشت بن!. ھات و بەر بەلاڤ بوو!!

پشتی ئەڤ پەتایە ب وێ ترسێ بەلاڤ بوی و لەشێن خەلکی ل سەر جادەیێن ئیرانێ و ئیتالیا و ئەسپانیا و....ھتد. دناڤ دەزگەھێن راگەھاندنێ و سوشیال میدیایێ بەلاڤ بوین. جیھان کەفتە د ترس و لەرزەکێ و د مەترسیەکا مەزن دا و ب ترلیون دولار و دراڤێن دی یێن جیھانێ، د ھەمی بیاڤان دا زیان ڤێ کەفت و زانی ب ڤی دەست و داری، ئابوریا جیھانێ دێ گەلەک لاواز بیتن و ژیان دێ کەڤیتە د مەترسیێ دا.

ڤێجا بەھرا پتر ژ وەلاتان بەشەکێ مەزن یێ پارەی بۆ کو مپانیێن دەرمان سازی و تاقیگەھـ و ڤیروسولوغان تەرخان کرن، دا ب زیترین دەم، فاکسینەکێ دژی ڤێ پەتایێ  پەیدا بکەن.

پشتی ھنگی ب سەدان ڤاکسین بەرھەڤ کرن و لێکولین و توێژینەوە ل سەر کرن و ب سەدان زانایێن ڤیروسولوغ و کومپانیێن دەرمان سازیێ لەزێ کر کادێ کیژ وان ڤێ ناسناڤێ پالەوانیا جیھانی ب دەست خو ڤە ئینیتن و دێ باشترین ڤاکسین پەیدا کەتن و ب ملیاردان دولار و دراڤێن دی یێن جیھانی دێ  قازانج  کەتن و ناسناڤێ کومپانیا خو ل جیھانێ پتر دێ بەرنیاس کەتن .

ڤێجا کومپانی و زانا و وەلاتێن جیھانێ وەکی چینێ و روسیا و ئەمریکا و ئەلمانیا و ئینگلتەرا و ھندستانێ و ھولەندا و فرەنسا و....ھتد. کەفتنە د رکەبەریێ دا و ھەمی شیانێن خو مەزاختن و بکار ئینان، کا دێ کی د ڤێ پێشبرکیێ دا سەرکەڤیتن.

زانکویا ئوکسفورد ل بەریتانیا ل سالا ٢٠٢٠ راگەھاند کو مە فاکسینەکا دژی ڤێ پەتایێ یا بەرھەم ئینای، کو کاریگەریا وێ حەفتێ ژ سەدێ یە و ناڤێ وێ فاکسینێ ئەسترا زینکا «Astra zinca» یە.

ھەروەسا چینێ گوت مەژی ڤاکسینەکا باش یا چێکری کو ناڤێ وێ سینوفاکە « Sinovac» ئو کاریگەریەکا باش یا ل دژی ڤێ پەتایا كورۆنا یا کوژەک یا ھەی.

پشتی ھنگی ئەمریکا ھاتە د ناڤ گورەپانێ دا ب سەروکاتیا ترەمپ و دکتور ئەنتونی فیوجی و ل سەر بەرھەم ئینانا ھەرسێ فاکسینێن مودێرنا Moderna و فایزەر Pfizer و جانسن Janssen ئاخفتن و کاریگەریا وان بو خەلکی دیار کر..

ھەروەسا ئەلمانیا ھاتە د گورەپانێ دا و گوت مە فاکسینا بیونتینگ BioNTech یا چێکری و گەلەک یا سەر کەفتیە و کاریگەریەکا باش یا ھەی ل دژی ڤێ پەتایێ .

پشتی دیار بوی کو کاریگەریا بیوتینگ یا سەرکەفتیە، کومپانیا فایزەر یا ئەمریکی خو گەھاندێ و پێکڤە کار کر و ناڤێ فاکسینێ کرە «فایزەر-بیوتینگ BioNTech/Pfizer  کو کاریگەریا وی ٩٥٪ یە ل دژی ڤایروسێ كورۆنایێ.
پشتی ھنگی روسیا ب سەروکاتیا فلادیمیر پوتین ھاتە د گورەپانێ دا، گوت مە ڤاکسینەکا باش یا چکری و ناڤێ وێ سپوتنیک-v « Spoetnik-V » ئو گوت کاریگەریەکا باش یا ھەی و گوت پشتی مە ل سەر ھندەک کەسان تاقیکری ، دیار بو کو کاریگەریا وێ ٩٢٪ یە. ھەروەسا گەلەک وەلاتێن دی ژی کار ل سەر کر و ڤاکسین بەرھەم ئینان.

ھەمی زانا و کومپانی ھەتا نوکە د بەردەوامن و یێ بزاڤێ د کەن کا دێ کیژ کومپانی ڤاکسینەکا باش پەیدا کەتن و دێ یا کێ ژ یا ھەمیان باشرتر بیتن.

دەمێ زانا و ڤیروسولوغ،  لێکولین و توێژینان ل سەر ڤاکسینان  دکەن و ڤاکسینا پەیدا دکەن، دڤێتن گەلەک خو ل ئەنجامان بگرن کا دێ کاریگەری یا وێ ڤاکسینێ یا ئەرێنی بیتن یان ژی دێ یا نەرێنی بیتن و دەمەکێ درێژ پێ دڤێتن، ھەتا ئەنجامێن ب دروستاھی ب دەست دکەڤن.

بەلێ ھندی ئەڤ ئێشە یا بەربەلاڤ و کوژەکە نەشێن وەک پێتڤی راوەستن و خو لێ بگرن ھەتا ئەنجامێن سەدا سەد دەست بکەڤن. ژبەر ھندێ خەلک ھند یێ بترسە. بۆ نمونە د ھندەک ژێدەران دا دبێژن دبیتن ئەسترا زینکا بۆ ھندەک مروڤان، ھندەک ئاریشان  پەیدا بکەتن و نوکە پتر یێ لێکولینان ل سەر دکەن، کا ئەو ئاریشە ژ بەر ڤاکسینێ یە یان ژی چ پەیوەندی ب ڤاکسینێ ڤە نینە.

بەلێ پا دەمێ رێکخراوا تەندروستیا جیھانێ  « WHO » ڤاکسینەکێ پەسەند دکەتن، دڤێتن مرۆڤ یێ پشتراست بیتن کو ئەو دەرمان یان ژی ئەو ڤاکسین یا دروستە و دڤێتن مروڤ  دو دل نەبیتن، چونکە بۆ ھەمی جیھانێ یە و ب ھەمی تەخ و چینێن جڤاکی ڤە بێی جوداھی.

ڤێجا ھەر وەکی د سەری دا من ئاماژە پێ کری کو رەوش یا مەترسیدارە و یا بڤی رەنگی یە، ئو ھەتا نوکە ژی رەوش ھەر بڤی رەنگی  یا بەردەوامە .ڤێجا دا دەست ب خوشترین نوکتا خو یا ھەیڤا چوار ل سالا ٢٠٢٠ ێ بکەین!!!!؛

ھەرێما کوردستانێ ژی کو پارچەیەکە ژ ڤێ جیھانێ و ل ھەمی پارێزگەھێن وێ ژی ئەڤ پەتایا کوژەک یا ھەی، ئو یا بەربەلاڤە. ل ھەیڤا چوار  ل سالا ٢٠٢٠ ئەز یێ ل مال روینشتی مە و ئەزێ بەرێ خو د دەمە تەلەفزیونێ، ژ نشکەکێ ڤە من دیت سەر کەنالێن تەلەفزیونێ یێن کوردی، خەلک یێ ل نیڤەکا باژێرێ دھوکێ ل ترومبێلا سیار بوین و یێ ئالا بلند دکەن و یێ تەقێ د کەن و سەرێ ھار و شێتا یە.!! ھەر وەکی ئەم ھەمی دزانین کو بتنێ دەستەکێ دەھول و زورنا تێرا ھندێ دکەتن، کو جڤاکێ مە پێکڤە را ببیتە رەقاسێ، بێی کوئەڤ جڤاکێ رێ ل بەرزە، دیڤ چونەکێ د تشتی دا بکەتن کا ئەڤە چی یە؟!!

من ژی ھزرا خو کر و من گوت پانێ ئەڤرو چ بیرەوەریێن نەتەوەیی نینن، پا ئەڤە چ قەلەبالغە و ئەز مامە د ھزران دا!. پشتی کو خەلک ل سەر کەنالێن تەلەفزیونێ ئاخفتین و من گوھێ خو دایێ،  من ژ نوی زانی کو یێن د بێژن، جھێن پەیوەندی دار ل پارێزگەھا دھوکێ  یێ رەگەھاندی کو پارێزگەھا دھوکێ یا ب سەر كورۆنایێ داسەرکەفتی!!!!!!!!

من ھزرا خو کر ئو من گوت باشە ئەڤ جیھانە ھەمی یا پێڤە و یا د ترس و لەرزەکا ھندە مەزندا و ھەمی د شەپرزەنە و نوزانن کادێ چ کەن و دێ چ ڤاکسین پەیدا کەن! ئو پارێزگەھا دھوکێ یا دبێژیتن ئەم ل سەر كورۆنایێ سەرکەفتین!؟!  ڤێجا ھەمی یێن دەرکەفتینە ژ دەرڤە و یێ تەقێ دکەن و سێزدە  کەس بریندار کرن و وەرگێرانە سەر ئەردی!!

پشتی ھنگی من ھزرا خو کر و من گوت یان ئەڤ مللەتە یێ ل سەربانێ ھەسارەکا دی دژیتن و یێ ڤەدەرە  و ھای ژ ڤێ جیھانێ نینە!؟. یان ژی ئەڤ مللەتە یێ د شاخێ گای دا نڤستی یە و ھەر وەکی نەساخەک د کومایێ دا و ھای ژ ڤێ جیھانێ نینە!!؟

ڤێجا بەرسڤا ڤێ پرسیارێ بلا بو کاربەدەستێن پارێزگەھا دھوکێ بیتن ئەوێن وی دەمی د سەر پشک و رێڤەبرێ ساخلەمیێ و نوژدار و فەرمانبەرێن دی یێن پارێزگەھا دھوکێ . چونکە بلا گوت بو، نوکە ئەو تێستێن مە کرین ل پاێزگەھا دھوکێ کەسێ تێستا وی پوزەتیڤ نینە و دێ سنورێن خو پارێزین، دا ساخلەمیا خو ب پارێزین. چونکە بەلکی گەلەک خەلک دمال دا بن و د نەخوش بن و نە چبنە تێستا، ما کی د زانیتن؟! ھەما دەستھەلاتا پارێزگەھا دھوکێ دبێژیتن ئەم ب سەر كورۆنایێ سەرکەفتین!. ما ئەو نوزانن  دەمێ ئەو ڤێ گوتنێ د بێژن وێ گاڤێ ھاولاتی خو ناپارێزن و دێ بێژن مانێ  یا کونترول کری و یا ب دیماھی ھاتی ئو دێ ئەو ب سەری ھێتن ھەر وەکی ب سەری ھاتی !!