پەرتووک مێرگا ئاقلمەندانە و باشترین هەڤالە

20/04/2021

جەگەر کەمال رێکانی
گۆمان تێدا نینە دەمێ مرۆڤ برسی دبیت دچیت خوارنەکێ دخۆت، داکۆ ئەو برساتی نەمینیت، لەورا کا چەوا لەشێ مرۆڤی پێدڤی ب خوارن و ڤەخارنێ هەیە دەمێ برسی دبیت، وەسا عەقلێ مرۆڤی ژی پێدڤی ب خوارنێ هەیە، کۆ خوارنا وێ ژی خاندنا پەرتووک و زانیاری و زانستانە.

(د. ئیبراهیم فەقی 1950ـ 2012ێ د گۆتنەکا خۆدا دبێژیت: (دەمێ تۆ خارنێ دخوی، باشترین خارنێ بۆ خارنا لەشێ خۆ هەلدبژێری، ئەڤجا بۆچی ڕێک و پێکی یا باشترین پێزانینان و هزران ژی ناهەلبژێری؟! ژبەرکۆ هندیکە ئەون خارنا عەقلێ تەنە)، لەورا یا فەرە تو عەقلێ خۆ ب زانست و زانیاریا ئاڤبدەی، ژبەرکو زانست و رەوشەنبیری و هزرێن گەش و زەلال مرۆڤی بەرەف سەرکەفتن و بەختەوەریا ژیانێ دبەن، کۆ مللەتێن پێشکەفتی و سەرفەراز ئەو مللەتن یێن گرنگیێ ب خاندن و زانینێ ددەن ژبەرکۆ زانیاری و زانست مرۆڤێن بەرهەمدار دروست دکەن و مرۆڤێن خودان بەرهەم ژی وەلاتێن بەرهەمدار ئاڤادکەن و وەلاتێن خۆدان بەرهەم و ئاڤاکەر ژی، ژین و ژیارەکا باش و بەختەوەر بۆ هاولاتیێن خۆ دابین دکەن.
 هەکە ئەم بهێین و ژلایێ ئایینی ژی ڤە سەحکەینێ، دێ بینین کو هەمی پەرتووکێن ئاسمانی و ئایینان ئاماژە کرینە بەهایێ خاندن و زانینێ، بو نموونە ژی ئایینێ پیرۆزێ ئیسلامێ کو گەلەک بایەخ و گرنگی یا ب خاندن و زانینێ دای دەمێ خودایێ مەزن وەحی ب رێکا جبریلی بۆ پێغەمبەرێ مە (موحەممەد سلاڤ سەر بن) هنارتی، ئێکەم پەیڤ گۆتیە پێغەمبەرێ مە گۆتێ (اقرأ)، ئانکۆ ب خوینە و هەروەسا خودایێ مەزن دسورەتا (طە)دا گۆتیە (وقل رب زدنﻱ علمأ)، ئانکۆ یا خودێ تو زانینێ ل من زێدەبکە.
دیسان ئەفلاتونێ یەونانی ژی دبێژیت (سێ تشت پێدڤیە هەبن، زانین و ئازادی و ڤیان)، لەورا بلا خاندنا پەرتووکان بیتە کەلتورەک د ناڤ مەدا و خۆ ژ خاندنا وان دویر نەکەین، دا ببینە ژ وەلاتێن پێشکەفتی و خودان شارستانیەت، ژبەرکو زانین رۆناهی و چەک و هێزو ئارمانج پێشکەفتنا وەلاتە، لەورا دڤێت پەرتووکێ بکەینە هەڤالێ خۆ و خاندنا زانینێ بکەینە رێک و رێبازا خۆ و چو جار خو ژ خاندنا پەرتووکان دویرنەکەین، ژبەرکو پەرتووک ژ هەڤالێن وەفادارە و مێشک و دلان ئارام دکەت و چو جار تە پەشیمان ناکەت ژ هەڤالینیا خۆ .