سالا نوویا خواندنێ دەرگەھێن خوە ڤەكرن و دەیباب چبكەن؟!!

14/09/2022

ئیبراهیم دێرگژنیکی
رەنگە ئاریشا ھەرە مەزنا دكەڤیتە بەر سینگا دایك و بابان، ئەوە دێ چاوان سەرەدەرێ دگەل زارۆكێن خوە یێن قوتابی كەت، دەما قوتابخانە دەرگەھێن خوە بۆ سالا نوویا خواندنێ ڤەدكەن. پشتی بێهنڤەدانا هاڤینێ ب دوماهی هاتی، جارەکا دی دەرگەهێن قوتابخانان ڤەبوونەڤە و قوتابی بەرەف خواندگەهان چوون. دبیت د ماوێ بێهنڤەدانێ دا، سیستەمێ پرانیا قوتابیان هاتبیە گوهورین ب تایبەت یا گرێدای خەو و خوارنێ، لەوا دگەل دەستپێکرنا سالا نوی یا خواندنێ فەرە لێزڤرینەک بهێتەکرن و سیستەمەکێ دروست بهێتەدانان و قوتابی خەوا خۆ رێکبێخیت و زوی بنڤیت، نەمینتە هشیار تا درەنگی شەڤ، هەر چ نەبیت، هەشت دەمژمێران بنڤیت و دایک و باب هەر چ نەبیت پشتی دەمژمێر ١٠ ێ جهێن وان بدانن و ببەنە سەر نڤینێن وان، دا شیانێن وان یێن مێشکی دبەرهەڤ بن بۆ وەرگرتنا وانەیان.
ژ خالێن گرنگ، کڕینا پێدڤیێن قوتابخانێ یە، ئەڤە پتر ئەرکێ دایک و باب و سەمیانێن قوتابیانە، ب ڤی کاری راببن وهەمی پێدڤیێن وان دابین بکەن، ژ جلکا و چانتە و قەلەم و دەفتەر  و هەمی پێدڤیێن دی، دا پتر حەزا قوتابیان ل خواندنێ بدەت.
هەروەسا دایک و باب بۆ زارۆیان بەحس ل گرنگیا خواندنێ بکەن و ل بەر شرین بکەن و جهەکی ل مال دەستنیشان بکەن ژبۆ خواندنێ و موبایل و ئایپات و تەلەڤزیونێ ژێ دویر بکەن.
هەروەسا یا گرنگە هەر ژ دەستپێکێ، دایک و باب دویڤچوونا زارۆیێن خۆ بکەن و رۆژانە پرسیارا ژێ بکەن کا چ وانە وئەرک هەنە، بەلێ هند بارێ وان گران نەکەن خواندنێ ل بەر رەش بکەن وبلا بێهنڤەدان هەبن، هەکە زارۆ سالا وی یا ئێکێ بیت، بلا دایک وباب رۆژا ئێکێ دگەل بچن هەتا قوتابخانێ، دا هەست پێ بکەت هێزەکا ل پشت وگرنگیێ پێ ددەن، ماموستا وکارگؽریا قوتابخانێ ب گول وشرینی و رویەکێ گەش و ب گرنهین پؽشوازیا قوتابیان بکەن، ب تایبەت قوتابیؽن پولا ئێکێ. هەر سەبارەت قوتابیێن پولا ئێکێ یێن ژ نوی دچنە قوتابخانێ، فەرە دایک وباب یان کەسوکارێن وان چەند جاران دگەل بچنە قوتابخانێ و رێکا قوتابخانێ نیشا بدەن و دگەل هەڤالێن خۆ یێن تاخی وکولانا وان بهێن وبچن.
دیسا ژ خالێن گرنگ، خوارنا ساخلەمە ل دەمێن وێ دا. چونکی زانا دیار دکەن، خوارنا ساخلەم بەرگریا لەشی بهێز دکەت وشیانێن مێشکی باشتر لێ دکەت، ژ وان خوارنان، ماسی و شیر وهێک وکەسکاتی وفێقی وچەرەزاتێن وەک گویز وباهیڤ وفستەق، خۆ دیر بکەن ژ خوارنێن قوتی کری، خالا هەرە گرنگ ژی، خوارنا تێشتێ یە، ل سپێدەهیان و دایک وباب نەهێلن زارۆیێن وان بێ تێشت دەرکەڤن.
خالا دی، کرنا وەرزشێ یە رۆژانە، چونکی دبێژن ئاقلەکێ ساخلەم د لەشێ ساخلەم دایە، لەوا یا فەرە رۆژانە قوتابی، هەر چ نەبیت سەعەتەکێ وەرزشێ بکەت هەکە خۆ هندەک لڤین ل مال کرینە ئان ب پیا رێڤەچویە، یان ژی هاژۆتنا پایسکلی، چونکی وەرزش دێ بیتە ئەگەر لەش بهێز بکەڤیت و ووزا نەرێنی ژ لەشی دەرکەڤیت و مێشکێ قوتابی زوتر وانەیان وەربگریت.
هەروەسا قوتابیان فێر بکەن، گرنگیێ ب پاقژیا خۆ و پولا خۆ بگرن رێزێ ل ماموستایان بگرن و گوهداریێ بکەن و رێزێ ل هەڤالێن خۆ بگریت ودوری شەر وتوندوتیژیێ بیت.
ل دوماهیێ ژی، فەرە ل سەر دایک وبابان وماموستایان د رەشبین نەبن و قوتابیا پاشڤە نەبەن، خۆ هەکە قوتابی یێ تەمبەل ونەیێ پێگیر بیت ژی، هاندانا وی بکەن وبێژنێ مە باوەریا هەی تۆ دێ زیرەک بی و شاشیێن خۆ راستڤەکەی، دا ژ لایێ دەرونی ڤە، بهێتە ئاڤاکرن، نەک ووزەکا نەرێنی بدەنێ وپاشڤە ببەن.