هەنێ كۆمێنت

1 مانگ پێش ئێستا

پەیكار عوسمان
(سەردەشت عوسمان)
هەر شتێك شەوقەكەی لە "هێز"دابوو، ئەوە خۆر نیە. ئەوە گڵۆپێكی درۆزنەو كوژانەوەی تەنیا مەسەلەی كاتە. خۆر ئەوەیە كە ئازادانەو بەبێ دەسەڵات و حیزب و چەك و پارەو دەزگای میدیایی.. ساڵانە بەسەرماندا هەڵدێتەوە و بۆ ئەبەدیش ناكوژێتەوە، وەكو سەردەشت.

(كێشەی گوتار)
گوتاری ڕق، نەك هەر جیایە لە گوتاری ئازادی، بەڵكو لە ناوەڕۆكدا دژو پێچەوانەشیەتی، ئەگەرچی تێكەڵیش بكرێن و لە ڕووكەشدا وەكو یەك دەركەون. ئەمەش هەمان كێشەی گوتاری نیشتمانپەروەری و ستەمكارییە، كە تێكەڵكراوەو بوون بە یەك. خراپترین شتیش كە دەرهەق بە سەردەشت بكرێت، ئەوەیە كە لە گوتاری ئازادییەوە، بهێنرێتە خوارەوە بۆ ناو گوتاری ڕق، كە ئەمە كوشتنی دووەمی ئەوە!
گوتاری ڕق: ئەوەیە كە هەمان جەوهەرو ماهییەتی پارتییە و لە پشتی جنێودان بە پارتییەوە خۆی شاردۆتەوە.
گوتاری ئازادی: ئەوەیە كە كێشەكەی پارتی و ناپارتی نیە، كێشەكەی حەق و ناحەق و ئازادی و كۆیلایەتی و عەدالەت و سەتەمكارییەو ئا لێرەشەوە كێشەی لەگەڵ پارتیدا هەیە، نەك لە خودی پارتییەوە.

(یارییەكەی بنەماڵە)
چ ئامۆزاكانی ئەملاو چ ئامۆزاكانی ئەولا، بە ڕێكەوتبێ یان بە ڕێكەوتن، هەمان یاریی ئەكەن. یەكێكیان توندی ئەكاتەوەو یەكێكیان شلی ئەكاتەوە. ئیتر ئەگەر تۆڕی توندەكە نەوگرێ، ئەكەویتە ناو تۆڕی شلەكەیانەوەو لە هەردو باردا، تۆ هەر لەناو تۆڕی ئەواندایەت. مەسەلەن بافڵ لەگەڵ پارتی ڕێكی ئەكاتەوە و لاهوریش ناڕازییەكان ئەچنێتەوە. یان مەسرور ئەوگرێ و چاوەڕوانی عافواتی نێچیریت!

(حوكمڕانیی)
حوكمڕانی چەنێك بە زەبت و ڕەبت ئەكرێ، ئەونەش بە لێبوردەیی ئەكرێت. هەر دوو دەستەكە زەرورە و هەركامیان نەبێت، حوكمڕانیی معەوەقە. چەنێك دەستی پۆڵاین، زەرورە بۆ ئاسایشی كۆمەڵگاو سەرەوەریی یاسا. ئەونەش دەستی لێبوردەیی زەرورە بۆ پێكەوەژیان و ئارامی سیاسی. كە ئەم هاوسەنگییەش نەما، ئیتر لاسەنگی بە هەر بارێكابێت هەر زەرەرە. ئیتر یان لێبوردەیی ئەگاتە ئاستێك كە ئەنفالچیش عەفوكەیت. یان ئەمنیبوون ئەگاتە ئاستێك، كە سیناریۆ بۆ خەڵك داتاشی و ئەوەشی كە نەیكردوە بیخەیتە ملی!

(ستەمكاری)
حەلی ئەمنیی لەوێدا پێویستە، كە بۆ سەروەركردنی یاساو بۆ لێدانی فەوزاو فەسادبێت. بەڵام لەوێدا كە خۆی لێدانبێ لە یاسا، ئیتر ئەوە فەسادێكی ترو كێشەیەكی ترەو نابێتە حەل. یەعنی شتەكە ئەبێ لە چوارچێوەی یاسادابێ و جڵەوكراوبێ بۆ ئەوەی نەبێتە ستەمكاری و پێشێلی ئازادی. حەلی ئەمنیی "بێ چاودێری و بێ جڵەو"، خودی ستەمكارییە.

(فەسادی دەزگایی)
كاتێ كە شتانێك هەن لە دەرەوەی یاساداو دادگا دەسەڵاتی بەسەریاندا ناشكێ. تا ئێرا فەسادی بەرەڵایە. بەڵام كە ستەم و فەسادێك لە ڕێگەی خودی دادگاوە كرا، ئیتر ئەوە فەسادی دەزگاییەو لەوێدا ئیتر دەوڵەت پاشەكشێ ی بە فەساد نەكردوە، بەڵكو فەساد دەوڵەتی كردوە بە خۆی و دەزگاو ستەمكاریی بوون بە یەك.

(ناڕەزایی ناتەندروست)
لە دۆخی ناتەندروستی ژینگەی سیاسیدا، بێگومان ناڕەزاییش ناتەندروستەو ئەونەی كە پێ ی لەناو ڕق و عاتیفە و حاڵەتە دەروونییەكاندایە، ئەونە پێی لەناو هۆشیاریی و دۆخە عەقڵییەكاندا نیە. بەڵام دەمی برسی بە نان دائەخرێ نەك بە شەق. كاتێ نانی نادەیتێ و شەقی ئەدەیتێ، ئیتر ناڕەزایی تەندروستبێ و ناتەندروستبێ، هیچ لە ستەمكاریی تۆ كەم ناكاو جگە لە ستەمكار هیچ وەسفێكی ترت نیە.    

(گیراوانی بادینان)
لەناو گوتاری ڕقەوە هیچ بۆ گیراوانی بادینان ناكرێت. چونكە گوتاری ڕق، خودی ئەوان و ئازادییانی لا ئامانج نیە، بەڵكو تەنیا ئەیانكات بە وەسیلەیەك بۆ ڕشتنی ڕقەكەی خۆی. ئێمە وەكچۆن پێویستە لە دەرەوەی گوتاری گەندەڵ و ستەمكارەكاندابین، ئاواش پێویستە لە دەرەوەی گوتاری ڕق و جوێنی پۆپۆلیستەكاندابین. كە ئەو دوو گوتارە لە ڕووكەشدا دژو لەناوەڕۆكدا هەمان شتن و پێكەوە هەمان دۆخ قووڵئەكەنەوە. ئەگەریش ئەم كابینەیە، لەبری پێنج گەنجی ناڕازی، پێنج گەندەڵی بدایەتە دادگاو پینج ملیاری بۆ خەزینەی گشتی بگەڕاندایەتەوە، ئەوكات ئەم نوسینەی منیش بەشێكبوو لە گوتاری ڕق!

(هەڵبژاردن و تەحالوفات)
لەناو كۆمەڵگایەكدا، كە دیموكراسی نەبووە بە ژیان و بە كولتورو هەموو پنتەكان نادیموكراتەو لە هەموو دیموكراسی تەنیا هەڵبژاردنمان هێناوە. ئا لەوێدا هەڵبژرادن نەبوونی باشترە، بۆئەوەی بۆدییە نادیموكراتەكە، بەڕووتی و بەبێ میكیاج لەبەرچاوتابێ و چوارساڵ جارێ خۆی میكیاج نەكاتەوە بۆ فریودانی منو تۆ. لەناو مەشروعی دزی و بنەماڵەگەریشدا، "بەجیاو پێكەوە" فەرقی نیە و هەمووی یەك شتە. بەڵام پێكەوەكە گێڕێ سەرئێشەی كەمترە و جیاییەكە جگە لە مانەوەی خراپییەكانی تر، سەرئێشەیەكیش ئیزافە ئەكات!

(مەزاج و عینادی)
كۆی سیاسەتی ئێمە، میزاج و عاتیفەو كاردانەوەو بەرژەوەندی و غەریزە ئەیگێڕێ و هێشتا بەرزنەبۆتەوە بۆ ناوچەی هۆشیاریی. سیاسەتیش لە مانا دروستەكەیدا، ئەوەیە كە ئەكەوێتە ناوچەی هۆشیارییەوەو بریتییە لە تێپەڕاندنی حەزو پاڵنەرە تایبەتەكان، لە پێناو بەرژەوەندی و بەها گشتییەكان. ئا لێرەدا دەسەڵات و موعارەزەو هاوڵاتییەكی ئاسایی، هەمووی لەناو میزاج و عینادی و كاردانەوەدا سیاسەت ئەكەن، كە ئەوە سیاسەت نیەو قۆناغی پێش سیاسەتە. ئەمیان كاتێ هەڵەیەك ئەكات، لەبری ڕاستكردنەوە، تا سەر ئێسقان بەرگری لێئەكاو هەڵەی خۆی پێ باشترە لە ڕاستیی! ئەویان فڵچەیەكی پێیەو خەریكی ڕەشكردنەو ئەوەشی كە ڕەش نیە، ڕەشی ئەكاو خاڵێكی گەش و بوارێكی پێكەوەژیان ناهێلێتەوە! ئەویتریان ئینتیمای حیزبی، بەس بۆ بەرژەوەندی مادی و مەعنەوی  خۆی ئەگۆڕێت و شتەكە یان گیرفانە یان دڵشكان. كە ئەوە هەردوكیان شەخسییەو هیچیان لە هۆشیاری و لە بەپرسیارێتی گشتییەوە نیە. 
ئا ئەمانەش، هەموویان پێكەوە چەقبەستنیان دروستكردوە، نەك یەكێكیان بەتەنیا.

(پەروەردە)
بۆئەوەی چیتر خێزان لەسەر ئیرادەی ئەندامەكانی وەستابێت، نەك لەسەر فتوای كاهینەكان. بۆئەوەی چیتر وڵات لەسەر عەقڵی تاكەكانی وەستابێت نەك لەسەر مێگەلی حیزبەكان. بۆئەوەی چیتر مرۆڤ سەربەخۆبێ و جڵەوی خۆی لە كاهینە سیاسی و دینییەكان وەرگرێتەوە. گرنگە نەوت و چەك و دارایی و حكومەت و داروبەرد لێگەڕێین و هەموو قورسایی ڕەخنەو فشارمان تەنیا بخەینە سەر پەروەردە. وەهمەكان لەوێوە ئەچێنرێن و ئیرادەكان لەوێوە ئەشكێنرێن و جەهل لەوێوە ئیمپراتۆریەتی خۆی لەناومانا دائەمەزرێنێ.

(گوتارێكی تر)
لەدەرەوەی سیناریۆو حیكایەتە ئەمنییەكەی دەسەڵات و لە دەرەوەی كاردانەوەو گوتارە ڕقاوییەكەی بەرامبەر، گرنگە لە ڕێگەی گوتارێكی ترەوە، هەوڵێك بدەین، هەم بۆ ڕزگاركردنی سیاسەت لە ناوچەی عاتیفەو بەرزكردنەوەی بۆ ناوچەی هۆشیاریی. هەمیش بۆ ئازادكردنی ئەو گەنجانە، بەڵكو بۆ جەژن لەناو ماڵی خۆیاندابن. گوتارێك كە بایی ئەونە عەقڵانیەتی تێدابێت، كە یاریی هەردولا بخوێنێتەوەو داوی هیچیان نەیگرێ و خودی نان و ئازادی و عەدالەتی بوێت نەك ئەوەی ئەمانە بكرێنە دروشم بۆ شتی ترو ئێمەی پێ ڕاوبكرێ!