واتای ئاشتی چییە؟

13/09/2021

هاوژین زیبا
ئایا لەبەرامبەر ئاشتیدا دەبێت راستەوخۆ باس لە جەنگ و شەڕی دەستەو یەخە لە نێوان مرۆڤەكاندا بكەینەوە كە بە شێوەیەكی گشتی پیاوان بڕیاردەری جەنگ و ئاشتین لەسەر زەمین، ئەوەش لەسەر بنەمای داگیركاری و فراوانكردنی سنوری جوگرافیاو دەسەڵات و نەتەوە؟ لە تێپەربوون لە كۆمەڵگای سروشتی بۆ كۆمەڵگای دروستكراوی دەستی مرۆڤ سەرجەم ئەو بەها كەلتوری و كۆمەڵایەتی و ئابوورییانەی كە لە دەستی ژناندا هەبوون، پیاو لە ژێر دەستی ژن دەری كردن و خۆی كردە خاوەنیان.

لە دوای كۆیلە كردنی ژن زیهنیەتی پیاوسالاری هەوڵیدا گروپ یان كۆمەڵە جیاوازەكانی مرۆڤایەتی و تەنانەت سروشتیش كۆنترۆڵ و كۆیلە بكات،  چەوسانەوە و ستەمی چینایەتی لە سەردەمی فیۆداڵی و سەرمایەداری و ئیستای فینانس كاپیتاڵ دا قوڵتر دەبێتەوە. ئەگەر بمانەوێت لە واتای ئاشتی راستەقینە تێبگەین پێویستەدەكات لە چۆنیەتی لادان لە ئاشتی كۆمەڵایەتی تێبگەین، ئەوەش بە كۆیلەكردنی ژن دەست پێدەكات، هەربۆیەش ناكرێت ئاشتی تەنها بە جەنگی سیاسەتی دەسەڵاتگرتنەدەست تێبگەین، بەڵكو گەرانەوەی ئاشتی كۆمەڵایەتی و ژیانی مرۆڤایەتی بۆ ئازادی ژن دەگەڕێتەوە بۆ واتا ڕاستەقینەكەی.

‎لە كاتێكدا جەنگێكی دروستكراوی مێژوویی  لە نێوان هەردوو ڕەگەزی مرۆڤدا لە سەرەتاكانی شێوەگرتن و دەستپێكی دروستبوونی موڵكایەتی و دابەشكاری و دیاری كردنی ڕۆڵ و بەرپرسیارێتیان لە ژیاندا لەسەر چەند بنەمایەكی نادروستی توانای فیزیكی و زیهنی و سۆزدارییان، هەوێنی هەڵگیرساندنی جەنگێكی مێژوویی تا ڕادەیەك نەبیندراوی نێوان مرۆڤەكانە و رەگەزی نێر وەك نوێنەرایەتی مرۆڤ و ژن وەك رەگەزی دووەم و پلە نزمتر لە پیاوان پێناسەكراوە.

هەر ئەمە خۆی دەستپێكی جەنگێكی ناڕەوای دژ بە مرۆڤایەتییە، كە ژنان لەسەرەتای بوونیانەوە دەبێت لەناو ئەم زیهنیەت و پلە دووییدا بەرامبەر بە سنورەكانی دەسەڵاتی پیاو ڕوویدا.
 
‎پرسیارەكە لێرەدا ئەوەیە، ئایا كەی ڕۆژێك دیاری دەكرێت بۆ كۆتایی هێنان بە جەنگی دەرونی و زیهنی نەبیندراوی مرۆڤەكان و نێوان ژن و پیاو، كە هەردوولا هاوشێوەی یەكتری بە هەندێك جیاوازی ڕۆڵگێڕانیانەوە، لە جەنگێكی گەورەتر لە سەروو ویست و هەستپێكردنیانەوە دەژین؟