ئایا نەخۆشی شەكرە كاریگەری هەیە لەسەرجومگەكان؟

22/11/2021

د. چرا كاوە حەوێزی
نەخۆشی شەكرە یەكێكە لە نەخۆشی یە درێژخایەن، وەك دەزانین كاریگەریە لاوەكیەكانی نەخۆشی شەكرە زۆر زۆرە 
لەسەر هەموو ئەندام و كۆ ئەندامەكانی لەش وەك كاریگەری لەسەر  مێشك ودەمارەكان، گورچیلە، دڵ، چاو، لەگەڵ ئەمانەش كاریگەریەكی بەرچاو دەبینرێ لەسەر دروست بوونی هەوكردن و ئازار  لەجومگەكان و بەستەرو ریشاڵ و وەتەرەكان.
یەكێك لە نموونە  بەرچاوەكان هەوكردن و ئازار لە جومگەی شانە «Adhesive capsulitis »كە نەخۆش توانای جولەی شانەكانی زۆر كەم دەبێ یان هەندێ جار توانای جولەی هەر نامێنێ بەهۆی ئازار . 
یان دەبێتە هەوكردن و رەقبوون لە بەستەرەكانی دەست كە نەخۆش ناتوانێ ناو پەلی دەستی بە ئاسایی بكاتەوە(Dupuytrens contracture) .
 یان سربوون و ئازار لە مەچەك و پەنجەكانی دەست(CTS).
هەندێ كاتیش دەبێتە داخورانی ئێسك، كە بەشئوەیەكی بەرچاو لە جومگەی قاچ و پێ یەكان دەبینرێ (Diabetic charcot arthropathy)كە نەخۆش لەم كاتە دەمارەكانیشی بێ هێز دەبێ ی نەخۆش هەستی قاچەكانی لەدەست دەدات. 
ئەم حالەتانە بەزۆری كاتێك رودەدات كە نەخۆش رێژەی شەكرەی كۆنترۆل نەبێ یانیش نەخۆش چارەسەری شەكرە بەشێوەیەكی رێك و پێك بەپێی رێنمایەكانی پزیشك وەرنەگرێ یان پارێزی نەكات لەو خۆراكانەی كە رێژەی شەكرە بەرزدەكەنەوە  .
چارەسەر:
بۆ چارەسەری گرفتەكانی جومگەو رۆماتیزم لە نەخۆشی شەكرە، دوو شت پێویستە:
١- نەخۆش چارەسەری تەوای نەخۆشی شەكرە وەرگرێ یان  چارەسەرەكانی بۆ رێك بخرێتەوە كاتێك كە شەكرەكەی هەر بەرز بوو .
چارەسەری نەخۆشی شەكرە لەلایەن پزیشكی پسپۆری هەناوو رژێنەكانەوە دەبێ .
٢- بۆ چارەسەری جومگەكان نەخۆش  پێویستەلە لایەن  پزیشكی پسپۆری چومگەو رۆماتیزمەوە چارەسەر وەربگرێ ،بۆ ئەوەی رەچاوی نەخۆشی شەكرەكەی بكات و بە ئاگادارییەوە چارەسەرەكان دەست نیشان بكات بۆ نەخۆشەكە. 
وە هەندێ جار نەخۆش ناتوانێ چارەسەر بە حەب وەرگرێ بۆ جومگەكە بەهۆی بەرزبوونی رێژەی شەكرە لە خوێن  ئەوە لەم كاتەدا پێویست دەكا پزیشكی پسپۆر بەلێدانی دەرزی لە جومگەكە چارەسەری بۆ دەكات  لە گەڵ چارەسەری سروشتی  . 
تێبینی/ هەندێ نەخۆشەكانی شەكرە نەك تەنها نەخۆشیەكە بەڵكو وەرگرتنی دەرمانەكان بۆ ماوەی درێژ خایەن گرفت بۆ جومگە دروست دەكەن 
بۆ نموونە بەكارهێنانی دەرزی «ئینسۆلین»(Insuln) كە دەبێتە هۆی زیاد بوونی رێژەی یورك اسد «Uric acid»لە خوێن ئەوا ئازارو گرفت بۆ جومگە دروست دەكات.  
لەم كاتەدا دەرمانی شەكرە دەبێ هەر ووربگیرێ بەڵام هەمهاهەنگی پزیشكی هەناو و جومگەو رۆماتیزم گرنگە بۆ رێكخستنەوەی دەرمانەكان 

پرۆفایل:
د.چرا كاوە حویزی 
پسپۆری نەخۆشیەكانی جومگەو رۆماتیزم و شیاندی پزیشكی