پشیلە ئەگەر بێچوی خۆی نەوێت حەوت ماڵ نایگێڕێت

4 مانگ پێش ئێستا

هێمن عەبدولقادر
لە كوردەواریدا دەڵێن (كڕاندنەوەی بنی مەنجەڵ و تۆرانی ژنیان نەوتووە) 
كابرایەكی ڕێبوار: دەبێتە میوانی ماڵێك، وا دێتە پێش ناكۆكی دەكەوێتە نێوان ساحێب ماڵ (خانەخوێ) و ژنەكەیەوە.
ژن ئەكەوێتە هەڕەشە و ئەڵێ بەخوا لەم ماڵە بەند نابم و هەر ئێستا ئەچمەوە بۆ ماڵی باوكم و بەدەم هەڕەشەوەش خەریكی هەڵكڕاندنی بنكی مەنجەڵ دەبێت، كابرای ساحێب ماڵ خەفەت دایدەگرێت و بەمیوانەكە ئەڵێ پیاوی چاكبە، بەڵكو ڕێكمان بخەیتەوە و ئەو ماڵ و مندالە بەجێ نەهێڵێت و نەڕوات.
كابرای ڕێبواریش كەسێكی دنیا دیدە و تێگەیشتوو دەبێت، دەڵێ: برا هیچ خەمت نەبێت ناڕوات، چونكە (بڕبڕەی مەنجەڵ و هەڕەشەی كابان لە یەك دورن)، واتا ئەگەر مەبەستی بوایە بڕۆیشتایە دا نەئەنیشت بنی مەنجەڵ بكڕێنێ و پاكی بكاتەوە .

گەورەترین كێشەی نێوان ژن و مێردەكان لەمڕۆدا كەمی ئەزموون و نەبیستنی (كڕكڕەی مەنجەڵەكەیە)، بۆڵەبۆڵ هەیە، بەڵام لە تەنیشتیشیدا كاركردن و خزمەتكردن و دڵگەرمی و ماڵگەرمی هەیە.. خەمساردی و رەزیلی و پیسكەیی و دڵپیسی هەیە، بەڵام لە تەنیشتیشیدا ، سۆز و بەزەیی و پەشیمان بونەوە هەیە،ئەگەرنا توڕەیی و هەڵچون و كڕەكڕ و دەنگە دەنگەكانیش نیشانەی پەیامگەل و دەستپێوەگرتنێكی زۆرن بۆ یەكتری.
كورد ئەڵێ :
پشیلە ئەگەر بێچووی خۆی نەوێت حەوت ماڵ نایگێڕێت 
پیاوێك ئەگەر هاوسەرەكەی خۆی نەوێت، ناچێتە ژێر باری قەرز و بێ ڕەحمی بازاڕ و دەست ماچكردنی ژیان و خەڵكەوە،   هەر بەو چەشنەی كە ژنێك ئەگەر هاوسەرەكەی خۆی نەوێت، ناچێتە ژێر باری قبوڵكردنی چەندەها سوكایەتی و كولە مەرگی و سكهەڵگوشینەوە.
هاوسەرەكان ئەگەر یەكتریان نەوێت، بەرگەی ئەم هەموو رێوڕەسمە كۆمەڵایەتییەی خزم و كەسوكاری یەكتری ناكەن، 
پیاوێك ئەگەر هاوسەرەكەی خۆی و مندالەكانی خۆیی و كەسوكاری  هاوسەرەكەی خۆی نەوێت، تەحەمولی ئەو هەموو زیادە مەسرەفگەرایی و دەستبڵاوی و جوانكاری و خەرجی ناپێویستە ناكات و سەد سەیرانگا و نەخۆشخانە و سەنتەر و ماركێت و مۆڵ و پەرستگا نایگێڕێت .
ژنێك ئەگەر هاوسەرەكەی خۆی نەوێت، تەحەمولی ئەو هەموو تەداخولاتی ژیان و مالە باوان و ئاوارەیی و ماڵگواستنەوە و رەزیلی و دڵپیسی و درەنگ هاتنەوە و ناپاكیانە ناكات و حەوت ماڵ و حەوت ساڵ لەگەڵیا ناگەڕێ.
 
جا شێخ حەمەساڵحی گومەتە، لەگەڵ یەكێك لە دەروێشەكانی لەشار ئەگەڕێنەوە بۆ ئاوایی و لەڕێگا باسی فەزڵ و چاكەی پێكەوە بون دەكەن كە چۆن نابێت هاورێ لە كاتی تەنگانەدا ئەویتر جێ بهێڵێت، 
ئێوارەیان بەسەردا دێت و لەرێگا توشی جەردە دەبن، هەرچۆنێك بێت (شێخ حەمە ساڵەح) لەبن دار ژاڵەیەكی گەورەدا خۆی دەشارێتەوە، ئیتر جەردە ئەكەونە وێزەی دەروێش و هەرچی پێیە لێی دەستێنن و ڕوتی دەكەنەوە.
دەروێش  زۆر هاوار ئەكات و ئەپاڕێتەوە سودێكی نابێت، ئیتر دەروێش ئەگاتە تینی و ئەبینێ شێخ بە هانایەوە نایەت ناچار خۆی روو ئەكاتە جەردەكان و  ئەڵێ كاكە بیكەن بە ڕاهی (ئەو شێخەی لەو بن دارەیا خۆی شاردۆتەوە وازم لێبهێنن ).
 ئیتر جەردەكانیش بە مەسەلەكە ئەزانن و شێخ حەمە ساڵحیش روت ئەكەنەوە 

زۆر جار ڕوتبونەوە و نەبونی و ناخۆشی و دەردەداری و بەرگە گرتنی ئازار و ناڕەحەتی  پێكەویی باشترە، لە پۆشتەو پەرداخی جودایی و هەڵهاتن لەدەست یەكتری 
بەڕێگا ڕۆشتنی وەك یەكی ،باشترە لە دانیشتنی خۆشاردنەوە و جودایی 
بۆیە هەر ئەوەندە وەك مامەی دەروێش بڵێین :
بیكەن بەڕاهی ئەو شتانەی كە خۆیان لە كڕكڕەی مەنجەڵێك شاردۆتەوە، لەبن داری ژاڵەی خانویەكی كرێدا شاردۆتەوە، لە بەخێوكردن و گەورەكردنی منداڵێكدا شاردۆتەوە، لە تەحەمولكردنی كەسوكارێك ، لە قسەی سارد و سوك و لە بێ دەنگی و لە نەبونی حیواری ژورێكی سەقف مەغریبی ئاخر مۆدێلی كوانوو ئیتالی ساردوسڕدا شاردۆتەوە. لە یەكتری تێبگەن ، لە نیشانە و ئاماژە و پەیامەكان تێبگەن 
بێچوی پشیلە لە كاتی هەڵگرتنیدا لە لایەن دایكییەوە ، ئازاری پێناگات، بەڵام دایكەكەی نیوە گیان دەبێت، بۆیە
(پشیلە ئەگەر بێچوی خۆی نەوێت بەو هەموو ئازارەوە كە توشی ئەبێت حەوت ماڵ نایگێڕێت) 
هاوژینەكانیش، ئەگەر یەكتریان نەوێت، بەو هەموو ئازاراوە حەوت ساڵ بەرگە ناگرن، چوار منداڵ بەخێو ناكەن، هەزار تانە و توانجی كەس و كار قبوڵ ناكەن، بەرگەی سەدان لۆمە و سەرزەنشتی خزم و خێزان و كۆمەڵگا ناگرن هەمیشە بە هاوسەرەكان دەڵێین :
ئەوان ئێمەیان دەوێت، ئێمەش ئەوانمان دەوێت 
بەڵام ئافەرم بۆ ئەو هاوژینەی لەبری ماڵ جێهێشتن كڕە لە مەنجەڵ هەڵدەستێنێ و ئافەرین بۆ ئەو پیاوەش  لەكڕەی مەنجەڵ تێدەگات و لە ژیانی خۆیدا لە ئاژاوە و شەڕەوە دەیگۆڕێت بۆ  ئاوازی شۆپان و (دەریاچەی قوڵینگان)ی چایكۆفیسكی، بۆ ئەمەش تەنها هێمنتر ، ژیرانەتر ، درككردنی زیاتری یەكتری  پێویستە .

حەمدی وتەنی:
بەم میحنەتە وا تێمەگە برژابی برادەر
ئاڵ و گەشە خوێنی جگەرت دیارە كە كاڵی 
بەو تەمەن و شەهادە و پلە و پاشنا و شانو و شكۆ و ڕاكردن و ماندوو بونەت وا نەزانی هەموو شتێكت ئەزمون كردووە ، هەندێك جار بەكڕەی مەنجەڵێكدا ، لە كۆمێنتێكدا ، لە قسەكردن و ڕەفتارێكدا دەزانین كەچەند كاڵ و بێ ئەزموون و نەفامین