عەمامەكەی "موقتەدا "چی تێدایە؟!

4 مانگ پێش ئێستا

عەتا شەمێرانی
 لە كۆتایی ساڵی 2004 بو،بۆ یەكەمجار ناوی(موقتەدا سەدر)م بیست، ئەوكاتە وەك ڕۆژنامەنووسێك لەبەغداد خەریكی گواستنەوە و ڕووماڵكردنی هەواڵەكانی ئەو شارەبووم، ئەو ڕۆژانە (موقتەدا سەدر) وەك یاخیبوویەكی شۆڕشگێڕی ئایینی لەناو عێراقیەكاندا ناوبانگی دەركردبو.
لەدوای داگیركردنی عێراق لەلایەن سوپای هاووپەیمانانەوە، موقتەدا بەگژ سوپای ئەمەریكادا چوەوە و لە نەجەف و سامەڕاش زەبرێكی كوشندەی لێدابوون، دەزگای هەواڵگری ئەمەریكا و سوپای هاووپەیمانان لەهەموو جێگایەك بەدوای  موقتەداوە بوون، خەڵاتێكی گرانبەهایان بۆ دۆزینەوەی تەرخانكردبوو.

موقتەدا سەدر لەناوەڕاستی ساڵی 2006دا سوپای مەهدی پێكهێنا، ئەو سوپایەش بە 60 هەزار چەكدار مەزەندە دەكرا، ناو و ناوبانگی سوپای مەهدییش تەواوی عێراقی تەنیبو، هەر لەناوەڕاستی ئەو ساڵەدا موقتەدا گەیشتە شاری (قوم)ی ئێران و لەوێوە سەركردایەتی سوپاكەی دەكرد، موقتەدا وەك سەركردەیەكی گەنجی یاخی لەلای تەواوی شوێنكەوتوانی مەزهەبی شیعە خۆشەویست وقەدرگران بوو، گرتە ڤیدیۆییەكانی لەكەناڵی جەزیرەی قەتەرییەوە بڵاو ئەكرایەوە.

لەسەرماوەرزی ساڵی 2007دا (نوری مالیكی)سەرەك وەزیری پێشووتری عێراق، پاڵپشت بە هاریكاری سوپای ئەمەریكا و هاوپەیمانان هێرشێكی بەربڵاوی لەژێر ناوی (صولە الفرسان) كردە سەر چەكدارانی سوپای مەهدی،  لەنەجەف و كەربەلادا ژمارەیەكی زۆری لێكووشتن. 
هەر لەو ساڵەدا مالیكی بەڵێنی بەئیدارەی ئەمەریكادابو كەخۆی كۆتایی بە سەدر و شوێنكەوتووانی دەهێنێت ، بەڵام نەك هەر نەیتوانی كۆتاییان پێبهێنێت، بەڵكو هەموو هەوڵەكانی شكستی هێنا و ساڵ لەدوای ساڵیش پێگە و دەستەڵاتی موقتەدا سەدر هەڵكشا. دواجار ئەمەریكا ناچاربو كە دانووستان لەگەڵ موقتەداسەدردا بكات، موقتەداش هاتە نێوپرۆسەی سیاسیەوە و بەشداری لە هەڵبژاردنەكانی ساڵی 2010دا كرد و لەداخی نوری مالیكیش پەیوەندییەكانی لەگەڵ ئێراندا هەڵپەسارد .

لەدوای ساڵی 2004ەوە موقتەدا سەدر وەك سەركردەو مەرجەعێكی گەوورەی شیعەكان تەماشا دەكرێت، لەكۆتایی ساڵی 2014شدا موقتەدا سەدر تۆڵەی خۆی لەمالیكی كردەوە و نەیهێشت بۆ جاری سێهەم خۆی كاندیدبكاتەوە. هەرچەندە چەند جارێك نوری مالیكی لەپای هێرشەكەی ساڵی 2007 داوای لێبوردنی لێكرد بەڵام موقتەدا هەتا ئەمڕۆش لێبوردنەكەی قبوڵ نەكردووە. 

موقتەدا سەدر بەهۆی پاڵپشتی جەماوەریەوە، چەندجارێك ملێۆنان كەسی هێناوەتە سەرجادە و هەڕەشەی توندی لە حكومەت و پەرلەمانیش كردووە، لە ڕۆژی 30\4\ساڵی 2014دا لایەنگرانی هەڵیانكوتایە سەر ناوچەی سەوز و بینای سەرۆكایەتی ئەنجوومەنی وەزیران و پەرلەمانی ئەو ووڵاتەیان خستە ژێر ڕكێفی خۆیانەوە. بەردەوام سێبەری موقتەدا سەدر بەسەر ئاسمانی دەستەڵاتی سیاسی عێراقەوەیە و هیچ سەركردە و هێزێكی سیاسیش لەعێراقدا ناتوانێت بڕیار و سەرنجەكانی موقتەدا نادیدە بگرێت.

محمد حسنین هەیكەل لەكتێبی(مدافع ایە الله، قصە ایران و  الثورة)دا دەڵێت: لەدوای سەركەووتنی شۆڕشی گەلانی ئێران، ئیمام خومەینی بە نیاز نەبوو خەریكی سیاسەت بێ، حەزی ئەكرد وەك مەرجەعی باڵای شیعەكان لە قوم دانیشێت، بەڵام وەختێك بینی لە لایەن و هێزە سیاسییە بەشدارەكانی شۆڕش، لەناو خۆیاندا ڕێك ناكەون، كەوتە ناویان و هەریەكی بە شێوەیەك سزادا ودواتر خۆی بوو بە مەرجەعی باڵای سیاسی و مەزهەبی لە ئێراندا وتەواوی دەستەڵاتەكانیشی بۆخۆی قۆرخ كرد.
عەمامەكەی موقتەدا پڕە لە مارو دووپشكی نوستو، پڕە لە فرت و فێڵ و نەخشەی نادیار، لای عێراقیەكان هێشتا ڕوون نیە موقتەدا چ جۆرە نیازێكی هەیە و بەتەمای چیە، بەڵام بەبڕوای من ئەو عەمامە بەسەرە دەبێتە ستەمكارێكی گەوورە و تەواوی سێكتەرەكانی عێراق دەخاتە ژێر ڕكێف ودەستەڵاتی خۆیەوە!