لەستایشی فشەدا، بەبیانوی فەنتازیاوە

4 مانگ پێش ئێستا

چەند سەرەقەڵەمێك لەبارەی فشەكەر یان حیكایەتسازەكانەوە..
هەوراز محەمەد
لە كلتوری كۆمەڵایەتی نەریتیدا فشە و فشەكردن پێگەیەكی بەرزی نیە، بەڵام هەیە و مایەی چێژ و خۆشی كۆڕ و كۆبوونەوە كۆمەڵایەتییەكانە.. بەڵام لە ئێستادا و بەتایبەت لە ئەدەب و سینەمادا ژانرایەكی گرنگە و بەخشەری چێژە لە ئاستێكی بەرزدا و نیشانەی فراوانی خەیاڵ و بینین و درككردنێكە، كە ئاسان هەر كەس ناتوانێ پێی بگات، بەڵام هەمووان یان زۆرینە چێژی لێ وەردەگرن..

هەموو جارێك وتوومە بەسەرهاتەكانی خاڵە رەحیم كۆبكەیتەوە فیلمێكی نازداری وەك (ماسی گەورە ـ Big fish) ی تیم بۆرتۆنی لێ دروست دەبێت، كە یەكێكە لەشاكارەكانی سینەمای فەنتازی..

سلێمانی جگە لەوەی بە خەڵكی قسەخۆش زیاتر ناسراوە، بەڵام فشەكەرەكانیشی كەمتر نین لە قسەخۆشەكانی، بەڵام رەنگە هەر دۆخە نەریتییە كۆمەڵایەتییەكە بێت زۆر جەخت لەم دیوەی نەكراوەتەوە، كە من پێم وایە ئەم دیوەی لە دیوە جنێوفرۆشی و قسەخۆشی و سەركێشیەكەی جوانترە و كەمتر نیە.. فشەكەرەكان لە گێڕانەوەدا وەستان، خاوەنی خەیاڵێكی ئەفسانەیی و فراوانن. یەكێك لە خەسڵەتەكانی خۆشخوانی و گێڕانەوەی پڕ سەلیقە و تواناكانیان لە دەسەڵاتداریاندایە بەسەر زماندا و ئەو نواندن و زمانی جەستەیەیە كە دەینوێنن، هاوكات تاكە شتێكیش مایەی نیگەرانی و بێتاقەتییان بێت ئەوەیە، كە یەكێك پێیان بڵێت ئەو شتە درۆیە، چونكە ئەوان درۆزن نین، فشەكەرن. 

فشە و درۆ زۆریان فەرقە، بۆیە ئەگەر ئەوان بزانن یەكێك هەیە باش گوێیان بۆ دەگرێت و چێژ لە گێڕانەوەكەیان دەبینێت، باشتر حیكایەتەكان دەگێڕنەوە..
(یەكێك لەپرۆژەكانم كۆكردنەوەی ئەم حیكایەت و بەسەرهاتە لۆكاڵیانەیە، كە دڵنیام كارێكی سەختە بەڵام بەچێژ و گرنگیشە)..

حەمە رەشی، یەكێك لەو پیاوە حیكایەتسازانە بوو كە دونیای چیرۆكەكانی (كۆمیك ماجیك ڕیالیزم ـ واقعی سیحری كۆمیدی) بوو، هێندەی بیرم مابێت شۆفێری لۆری بوو باری ئەبرد بۆ جنوب لەساڵانی نەوەتەكان و لە هاتنەوەیدا پۆل پۆل خەڵكی جیاواز دەچونە لای و سەرگوزشتەی سەفەرەكەی بۆ دەگێڕانەوە، من چانسی ئەوەم هەبوو چەند جارێك گوێبیستی حیكایەتەكانی ببم، هەڵبەت ئەم و چەند حیكایەتخوانی تریشم بینیوە؛ لەم نوسینەدا یەكێك لە چیرۆكەكانی دەگێڕمەوە، هەڵبەت مۆتیڤی پشت ئەم باسەش زستانی سەخت و بارینی بەفری ئەم چەند رۆژەوەیە.

 لەبارەی زۆر بارینی بەفرەوە جارێكیان حەمەڕەشی ئەم بەسەرهاتەی گێڕایەوە وا منیش لەسەر زاری خۆیەوە دەیگێڕمەوە:
شەڕی ئێران و عێراقە و منی نەگبەتیش لە موالید پەنجاو حەوتەكانم، كە زوو زوو موالیدەكانمان ئەخوێندرایەوە و بانگ ئەكراینەوە بۆ عەسكەری..
منیش خۆم و ئەو دایكە پیرەم پێكەوە ئەژیاین و ئەویش نەخۆش و داماو، بەڵام هەر كە دەهاتە سەر ئەوەی بچم بۆ عەسكەری یان فیرار بكەم و ببم بە پێشمەرگە، دایكم ئەیوت ببی بە پێشمەرگە جەنازەكەشت نابینمەوە بۆیە بچۆ بۆ عەسكەری.. 

ساڵ ساڵی هەشتاو شەشە و زستانە و مەگەر بەس ئەو خوایە خۆی بزاێ چ سەرمایەكە، لە فاوم و چل شەوە دانەبەزیوم، شەڕ و ئاشوب ئاسمانیشی گرتبوو، هەورێكی رەش بەسەر سەرمانەوە بوو، كزەی سەرما ئەیدا لە ئێسقان، جوندی نەگبەت بەگڕی ئەو ناپاڵمانەی ئەیدا بەعەرزا خۆیان گەرم ئەكردەوە. 
لای عەسر سەیری ئاسمانم كرد، هەورەكە رەنگی بۆ سور هەڵگەڕابوو. وتم بەشەرەفم بەفر ئەبارێ. چومە لای ئامرەكەمان و وتم سەیدی خۆت ئەزانی ئەوە چل شەوە دانەبەزیوم و زۆر بیری دایكم ئەكەم، خۆت ئەزانی هەر ئەوم هەیە. ئەترسم یان ئەو بمرێ یان من بكوژرێم و یەك نەبینینەوە. بەشكم دوو رۆژ ئیجازەم بەیتێ هەر ئەوەنە چاوێكم پێی بكەوێت و یەمەوە. 
ئامر هەر ئەوەندەی گوێی لەقسەكانم بوو وەختبوو لە پشتی ملەوە سەرم لێ بكاتەوە ئەوەندە توڕەبوو، وتم باشە سەیدی ئەی ئەگەر چالاكیەك بكەم و سەری عیراق و سەیدڕەئیس بەرز بكەمەوە، بزەیەك كەوتە سەر لێوی و وامزانی قسەكەمی بەدڵە بەڵام لەیەك چركەیا ناوچەوانی گرژكرد و هەستا بۆم و منیش رامكرد، لەدەرەوەش ئاگر بارانێكە هەر مەپرسە، كەتیبەی تۆپ هاوێژی هەردوو لا بەئارەزووی گونیان ساحەی مەعرەكەیان ئەكوڵاند و جوندی ئێمە و پاسداری ئەوان لە هۆڕەكاندا ئەوەنە تێكەڵاو ببوون لەهەندێك شوێنا زۆرانبازیان ئەكرد. 
من لە ترسی ئامر و لە داخی دڵی خۆم بەرەو جەرگەی شەڕەكە ڕامدەكرد و لەناوەڕاستی هۆڕەكانابووم وەختێكم هەست پێكرد بەئەمری سەیدڕەئیس كارەبایان خستە سەر ئاوی هۆڕەكان و جوندی و پاسدار و ماسی و قڕژاڵ پێكەوە كارەبا ئەیگرتن و وەكو تەختە ئەكەوتنە سەر ڕووی ئاوەكە، بەس من چونكە خوێنم ناقسە، كارەبا نامگرێت. خێراترم كرد و بەرەو خاكی ئێران هەر ڕامدەكرد. سەر ڕووی هۆڕەكان یەكپارچە بوون بە ماسی و مرۆڤ و من بەسەریانا هەنگاوم ئەنا، تا گەیشتمە ئەوبەر یەك پاسدار بەزیندوێتی نەمابوو، جەناب سەرهەنگەكەشیان بەتاقی تەنیا لەوبەر ئاوەكەوە كەوتبوە سەر چۆك و شینی حەسەن و حسێنی ئەكرد، كە منی بینی هەستا و چاوی سڕی و وتی: حەمە ڕەشی، 
وتم: بەڵێ، 
وتی: ئەوە چۆن دەربازبوویت، 
وتم: لەوەگەڕێ ئیشێكم پێتە بۆم بكەیت تا ماوم مەمنونت ئەبم، 
وتی: حەمە رەشی من تازە هەموو شتێكم لەدەست داوە، یەك پاسداریش چیە بەدەستمەوە نەماوە، وابزانە منیش شەهیدبووم، بۆیە چی پیاوەتی و خێرێك لەدەستم بێت ئەیكەم، 
وتم وەڵا جەناب سەرهەنگ زۆر بیری دایكم ئەكەم و ئامرەكەشم ئیجازەم نایاتێ، ئەگەر تۆ بێیت لەگەڵما تەسلیمت ئەكەم و بۆ من ئەبێت بە دەستكەوتێكی موهیم و تۆش ئەگەر بگەڕێتەوە رەنگە ئیعدامت بكەن بەس لەگەڵ من بێیت ئەوا ئەبیت بەئەسیر و رۆژێك لە رۆژان دیل بەدیلت پێ ئەكەن و ئیتر تۆش نەجاتت ئەبێت..
پەلی سەرهەنگم گرت و بەقۆڵبەستی بردمەوە بۆ جەبهەكەی خۆمان، تەماشا ئەكەم ئامرەكەمان هەر بەو ناوەیا خولەخولیەتی و چاو بۆ من ئەگێڕێت، لە دوورەوە منی بینی رایكرد بەرەو ڕووم و وتی شەرتبێ سەرت لێكەمەوە، 
وتم سەیدی تۆزێ لەسەر خۆت، بزانی چیم كردوە تا ماوی مەمنون ئەبم.. 
وتی: چیت كردوە حەمەرەشی، 
وتم سەیدی چوومە ئەوبەر و بە عەمەلەیەیەكی سڕی سەرۆك ئەركانی سوپاس پاسدارانم بەگوێ گرت و بۆم هێناویت فەرموو ئەوەتا، لە ڕێگاش تەحقیقم لەگەڵ كرد ئیعترافی كردوە خوشكەزای خومێنیە، بۆیە نابێ هیچی لێ بكەیت و راستەوخۆ بینێرە بۆ قەسر. 
وەڵا ئامر لە خۆشیا تڕ بە قونیەوە نەدەوەستا و راكرد بۆلای جیهاز و راستەوخۆ پەیوەندی كرد بە قەسرەوە. هەر ئەوەندەم نەزانی سێ چوار هێلیكۆپتەر بەسەرمانەوەن و دابەزین، سەرەتا مسەوەرەكە بە خۆی و كامێراكەیەوە خۆی هەڵدا و دەستی كرد بە رەسم گرتن و تەسویركردن، دوای تۆزێ سەیرەكەم لە تەیارەكانەوە سەدام و عەلی كیمیاوی و عیزەت دوری و جەماعەت دابەزین و بەرەو لای ئێمە هاتن، عەسكەرەكان وەكو مەیمونی باتە كەوتنە قونە قون و هەلهۆلە یا بەعس و بەیت و شانامە بەسەریانا، سەدام بەخۆی و جگەرە چروتەكەیەوە دەستی بۆ بائەدان و بۆیان پێ ئەكەنی، من لە شوێنی خۆم لەترم نەیا، سەدام هات و دەستێكی خستە سەرشانم و وتی حەمە رەشی تا ماوم لە پیاوەتی تۆ دەرناچم، ئافەرین بۆ خۆت و عەمەلیەیەك كە كردوتە، ئینجا پێم بڵێ چیت ئەوێ بۆت بكەم، 
وتم: وەڵا سەیدی زۆر بیری دایكم ئەكەم تەنها دوو رۆژ ئیجازەم ئەوێ، 
بانگی ئامرەكەی كرد و وتی لەمڕۆوە حەمە رەشی ئیجازەیە تا یەك حەفتە، 
منیش وتم شوكرەن سەیدی، 
ئەوان رۆشتن و سەرهەنگیان لەگەڵ خۆیان برد و دوای بۆیان گێڕامەوە شەو لە بەرنامەی (صور من المعركە) منی پیشان یاوە كە سەدام دەست ئەخاتە سەر شانم.. 
ئەوان رۆشتن و رووم كردە ئامر و وتم سەیدی بەشكم سەیارەیەكم بۆ دەركەیت بمگەیەنێت تا نەقلیات، وتی ناتوانم بەس ئەتوانی ئەو گوێدرێژە لەگەڵ خۆت بەریت و بەسواری ئەوە بڕۆیتەوە، سەیرێكی كەرەكەم كرد لە ژێر لێوەوە پێی وتم: حەمەرەشی خێرت ئەگا منیش نەجات بە.. 
سەرتان نەیەشێنم سواری گوێدرێژبووم و وردە وردە هاتین، بەخوا چی بێ لە ئێوە نهێنی لەگەڵ كزەی سەرماكەیا وردە وردە بەفر دایكرد، بیرم نیە بەتەواوی تەقریبەن سێ رۆژ و دوو شەو بەردەوام بەناو بەفرا هاتین هیچ ئاوەدانیەكمان لێ دیار نەبوو، ئیتر شەوێك زۆر هیلاكبووم و كەرەكەش وتی حەمە رەشی بیكە لە رێی خوا با ئیسراحەتێ بكەین بەناموسم پسام، وتم باشە ئاوا لەو ناوەیا گەڕام شەقم لە عەرزەكە هەڵئەدا و بۆ شتێك ئەگەڕام پەتی كەرەكەی پێوە ببەستمەوە، لەپڕ قاچم لە عەڵقەیەك كەوت بینیم نیوە هیلالێكە و لە عەرزەكە چەقێنراوە، دەستم لێیا زۆر قایم بوو، كەرەكەم پێوە بەستەوە و كۆڵەپشتەكەم خستە ژێر سەرم و ئەوەنەی یەك و دوو خەوم لێكەوت..
كاكە بۆ بەیانی لەدەنگە دەنگ و هاتوهاوار خەبەرم بۆوە، تەماشا ئەكەم لەولامەوە لەسەر عەرەبانەیەك پیاوێك هاوار ئەكا یەڵا ماسی و لەولاترەوە ریزێك پیرەمێرد لە ژێر چەرداخەكەیا خەریكی تەسبیح هۆنینەوەن و بەرامبەرم مەجموعەیەك عەرەبانەی سەوزە فرۆشە و خەڵكێكی زۆریش بەو ناوەیا دێن و دەچن و منیش ژێرم تەڕە عەرزەكە قوڕە و لەو ناوەڕاستی جادەیەیا پاڵكەوتووم و خەڵكیش هەر ئاوا سەیرم ئەكەن، هێشتا جوان چاو و گوێم نەكرابۆوە و حەپەسابووم، لە پڕ گوێ لێ بوو دەنگێك لە دوورەوە بانگم ئەكا؛ حەمە رەشییی حەمە رەشییی فریامكەوە. 
هەستام و بەچواردەوری خۆما تەماشامكرد هیچی وام نەبینی لەپڕ سەیری سەرەوەم كرد، تەماشا ئەكەم گوێدرێژەكەم بە منارە بەرزەكەی مزگەوتی حاجی كاك ئەحمەدی شێخەوەیە و هەر چوارپەلی لە هەوایا ئەجوڵێنێت. تومەسە گەیشتوینەتە بەردەم مزگەوتی گەورە و  عەڵقەكەی شەو كەرەكەم پێوە بەستەوە هیلالی سەرەوەی منارەكەبووە، ئینجا ئەو چەند رۆژە تا ئەو ئاستە بەفر باریوە، ئیتر لەوە بەدوا بەفری وا نەباریەوە..