هەتا كەی منداڵان بكرێنە وەسیلەی پارە پەیداكردن؟

3 رۆژ پێش ئێستا

هاوژین عەبدولواحید
دیاردەی سواڵكردن بە منداڵ، لە هەرێم تادێت رووە و زیادبوون دەچێت و لەهەر سوچی شەقام و ترافیكێك یان كۆمەڵگەیەكی پزیشكی،  منداڵانی سواڵكەرمان بەرچاو دەكەوێت كە زۆر كات لەلایەن خێزانەكانیانەوە رەوانەی دەرەوە دەكرێن و بەبیانووی  شت فرۆشتنەوە وەك گوڵ، بنێشت، كلێنس و عەلاگە  یان هەر شتێكی تر بێت یانیش هەر هیچیان پێنییە و تەنها دەست لە ئەم و ئەو پان دەكەنەوە بەهەر نرخ و فێڵ و سیناریۆیەك بێت پارە دەكێشنەوە لە گیرافانی خەڵك.
 كەممان هەیە ئەو دیمەنە تراژیدیانەی  بەرچاو نەكەوتبێ، كە زۆر كات دەبینین ژنێك منداڵێكی ساوای لەباوەشدایە و جلێكی تۆزاوی كۆنی لەبەردایە و قوتووی شیرەكەی لەتەنیشت خۆی داناوە، كە لە هەندێ كات دەگوترێت ئەم مناڵە ساوایانە بەكاردەهێنرێت و  ئەم دەست و ئەم دەست دەكات تەنها بۆ گەیشتن بە مەرام و ئامانجەكانی خۆیان بەكاریان دێنن، یان ئەوەتا لەلایەن باندێكەوە كۆمەلێك منداڵ كۆدەكەنەوە و رایان دەهێنن و فێریان دەكەن تا نمایشی ساختە بكەن و سەقەت و كوێر و كەڕ و ڵاڵ خۆیان نیشانبدەن و تا زۆرترین هەست و سۆز  بەلای خۆیاندا رابكێشن، بەسەدان  بیانووی جۆراوجۆرت بۆ دەهێننەوە، وەك چەسپێك ئەلكین پێتەوە و وازت لێناهێنن تا شتێكیان پێ نەبەخشی.
 ئەوەی گرنگ و جێی باسە ئەوەیە پێویستە لەلایەن پۆلیسی هەرێمەوە پلانێكی تۆكمەی بۆ دابڕێژرێتەوە و تا بتوانن بەتەواوی ئەم دیاردە ناشیرینە بنبڕبكەن و ئەو باندانە بەسزای یاسایی خۆیان بگەیەنن بازرگانی بەو منداڵە بێتاوانانەوە دەكەن، هەروەها لەسەر دەروونناسان و ئاینناسان و كومەڵناسان پێویستە هۆشداری بدەن ئەم دیاردەیە دەبێتە هۆی ئەوەی منداڵ لە چەندین مافی سەرەتایی بێ بەش بێت، وەك مافی ژیان، ئاسوودەی، مافی فێربوون و تەندروستی كە ئەوانە گرنگترین مافن كە هەر منداڵێك لە جیهاندا پێویستە بەبێ  جیاوازی بۆی دەستەبەربكرێت.
 پشتگوێخسنی مافەكانی منداڵ هەم لەلایەن خێزانەوە هەم كۆمەڵگەوە كاریگەری زۆر  خراپ جێدەهێڵێت لەسەر دواڕۆژی منداڵەكە، پێشێلكردنی ئەم مافانە دەبێتە هۆی تێكچوونی خێزان و بەرەو لاری و داروخان دەچێت. 
بەهۆی سوڵكردنەوە منداڵ هەست بە كەمی خۆی دەكات و رووبەڕووی چەندان باری دەروونی ئاڵۆز و ئاكاری نادرست و تانە و تەشەری كۆمەڵگەو ناو ناتۆرە و قسەی ناشیرین دەبێتەوە، منداڵ فێری درۆكردن و چاوچنۆكی و دووڕوویی و بێ بەرنامەی و سنووربەزاندن دەبێت.