قەیرانی بەها..

2 مانگ پێش ئێستا

"لەتۆقاندنی تاقیكردنەوەوە بۆ شكاندنی كەسایەتی قوتابی و خوێندكار"
سەلام عەبدولكەریم
ئەو رووداوەی ئەمڕۆ روویداو رێگە بەخوێندكارێك نەدراوە پێویستی تایبەتی خۆی ئەنجام بدات و بەو شێوەی خۆی باسی دەكات جێبەجێیكردووە پرسێكی ئێجگار گەورەی هەنووكەیی نێو سیستەمی پەروەردەو فێركردن و زانستە، كەهەڵگری زیاتر لەگرفتێكە. 
ئەم رووداوە بەرلەوەی پرسێكی تایبەتی خوێندكارەكە بێت، پرسێكی دەستەجەمعی و پرسیارو گومانكردنی گەورەیە لەكۆی پرۆسەی خوێندن و پەروەردەو فێركردنی ئێمە. هاوكات رەخنەیەكی جدییە لەبەهاو نۆرم و ئەوەی ناونراوە بنەماو پرەنسیپەكانی پەروەردەو فێركردن و زانست و مەعریفە لەدایەنگە و باخچەو قوتابخانەو خوێندنگەكانەوە تادەگاتە پەیمانگەو زانكۆكان، بەجۆرێك ئەم ناوەندانەی پەروەردەو فێركردن و مەعریفە هەگری گرفتی گەورەن لەڕووی بێتوانایی لەدروستكردنی بەهای مرۆیی و رێزگرتن لەپێداویستییە جۆراوجۆرەكانی مرۆڤ و بەرهەمێنانی مرۆڤێك، كەخۆی بەها جوانەكانی  وەك متمانەو بڕوابەخۆبوون و گزینەكردن لەناخیدا دروست بكات. ئەم سیستەم و پرۆسەو پیواژۆیانە تائێستا توانای دروستكردنی متمانەیان لای قوتابی و خوێندكار نەبووە، تەنانەت ئەو تێگەیشتن و هەستەشی لای مامۆستا و كتۆرو پەروەردەكاران دروستنەكردووە، كە حاجەی مرۆڤ زۆرجار لەدەرەوەی كۆنترۆڵی خۆیەتی. هاوكات دەبێ لێرە بەدواوە كار لەسەر ئەو جۆرە متمانە بكرێت، كەقوتابی و خوێندكار ئەسڵەن نەك تا تەوالێت بەڵكو لەهۆڵی  تاقیكردنەوەش پێویستی بەمامۆستا و چاودێرو رەقیب نەبێت. ئەم متمانەو بەها دروستكردنە لای قوتابی و خوێندكار بەچەند میكانیزمێك دروست دەكرێت، یەك: نمرە پێوەر نەبێ بۆ وەرگرتن لەزانكۆو پەیمانگاكان. دوو:قوتابی و خوێندكار بەشداری پێبكرێن لەدانانی پرۆگرامەكانی خوێندن. سێ: فێركردن و بەشداریكردن قوتابی و خوێندكار لەدانانی پرسیاری تاقیكردنەوە. چوار: دروستكردنی متمانەو كەسایەتی بەرز لەناخی قوتابی و خوێندكار، كەبێ مامۆستا و چاودێر بچێتە هۆڵی تاقیكردنەوەو خۆی چاودێر بێت بەسەر خۆیەوە. پێنجەم: وازهێنان لەپرسیاری هەڵبژاردن و دەرخ و لەبەركردن و دانانی پرسیاری كراوەو وەڵامدانەوەی تێگەیشتن و لێكدانەوە. ئەمانەو زۆر ئامرازی  دیكە یارمەتیدەر دەبن لەهێنائارای سیستەمێكی تەندروست كەقوتابی و خوێندكار هانبدات پێویستیان بەم كەش و هەوا پڕ لەترس و تۆقاندن و پڕ لەسترێس و خەمۆكییە نەبێت، كەهێندەی لەكاتی خوێندكاری و ئێستاش تا ئاستی زانكۆكان تێبینیم كردوە سیستەم و كەشوهەوایەكی  تەواو پۆلیسی و تۆقاندن و فۆبیایە، كەدەرئەنجامی زۆر خراپی لێكەوتۆتەوە. ئەڵبەت چۆنێتی مامەڵەكردن و ئەتەكێتی مامۆستایان و چاودێرانی هۆڵەكانی تاقیكردنەوە پێویستی بەلێوردبوونەوەو لەسەر راوەستانی زیاتر هەیە، تاحاڵەتێكی ناپەروەردەیی وەك ئەوەی ئەمڕۆی لێنەكەوێتەوە.