میدیاكار كێ یە؟ ئەركی چیە؟

21/11/2022

لەنجە ئیبراهیم
ئەو كەسەیە كە كاری میدیای ئەكات لە هەر دامەزراوەیەكی میدیای جا ئەو دامەزراوەیە سەربەخۆ و بێلایەن بێت، كە ئێمە نیمانە ، یان سەر بە حزب و لایەنێك بێت .

كاری میدیای كاریكی ئەكادیمیە، پێویستە ئەوكەسانەی كار دەكەن، دەرچووی زانكۆ وپەیمانگاكانی ڕاگەیاندن بن، شارەزای تەواویان لە نوسین وداڕشتنی بابەتەكان و پێشكەشكردن و بەرهەم هێنان و یاسا و ئیتیك و فۆتو سۆسۆلوژیای كۆمەڵگا و وەرگر هەبێ جگە لە شارەزای لە چەندین بواری دیكە، تا بتوانێت بابەتێكی دروست و سەرنجڕاكێش و پر لە زانیاری فاكت پێشكەش بە وەرگرەكانی بكات، بۆ میدیای كلاسیك كار بكات بیت یان میدیا نوێ .
جگە لە لایەنی زانستی و ئەكادییمی كاری میدیای كارێكی تەواو مرۆڤانە و پڕ لە سەركێشی و زۆرجار چاونەترسی یە، تا ئەو ڕادەیەی ژیانی میدیا كارەكە دەكەوێتەوە مەترسیەوە، دوور نیە بە كۆتایی هاتنی ژیانی میدیاكار كارەكە تەواو بی، میدیا كاری هۆشیار و رۆشنبیر و بە ئاگا، دەبێ بزانی ژیانی خۆی زۆر لەو بابەتە گرنگترە كە ڕوماڵی دەكات، سەلامەتی خۆی وستافەكەی لەئەستۆدایە، هیج ئازای و چاونەترسی پێناوترێ كە خۆی تیكەڵی هەندێك بابەت ورووداو بكات لە بە زیانی گیانی بشكێتەوە.
ئەوەی گرنگە دەمەوێت سەرنجی بخەمە سەر، ئەركی میدیاكارە، كە كاری گواستەنەوەی هەوواڵ و زانیاریە (فاكت) ە ، وەك خۆی دوور لە زیاد كردن و كەت كردن، تیكەڵ كردنی هەست و سۆز بە كارەكەی یاری كردن بە هەست و سۆزی وەرگر .
ئەوەی ڕووی دا لە ١١/١٧ لە سلێمانی كارەساتیكی گەورە و قورس بوو بۆ سلێمانی بە گشتی خاوەن ماڵ و كەسوكاری رووداوەكە بەتایبەتی، خەمێكی قوڵ و نەبڕاوەیە بۆ هەتاهەتایە هەمووان زۆر دلگرانین بە ئێستاشەوە .
لەم كارەساتەدا زۆر كەس ولایەن و ماندوو بوون خەڵك هەموو هاوخەم بوون، بە شێوەیەك شۆینی كارەساتەكە هەتا تەواو بوونی كارەكان لە لایەن دەزگا پەیوەندیدارەكان و خەلكی بە هەڵویست وجوامێرەوە
 بە جێنەهیڵرا، ئەمە رەنگە تا ڕادەیك ئارامی و سەبووری بە خاوەن ماڵ وكارەساتەكەی بە خشیبێت بەلام بوونی ئەو ژمارە زۆرەی خەڵك لە شۆینی رووداوەكە تەواو ڕێگر و بارگرانی بوو بۆ ئەوانەی كە كاریان دەكرد، لەوە نەنگیترو ناجۆرتر، كاری میدیاكارەكان بوو ، بەڕاستی چەند جارێك ئەم بابەیە وروژێنراوە بەلام كاری جدی لەسەر نەكراوە، چ لەلایەن دەزگای راگەیاندكانەوە یان لایەنی پەیوەندیدار ، ئەبێ میدكاران ئاگادار بن و بزانن، دیمەنی فرمێسك و گریان و هاوارو ناڵە ناگوازرێتەوە، ئاه وحەسرەتی ئەو كەسەی كە ئازیزی لە دەست داوە، تەعبیر ناكرێ، دیمەنی بریندارو بوون و خۆین و شكان و كەرت كەرت بوون پەخش ناكرێ، هەموو ئەو قسانەی كە خاوەن ماڵ و دەم سپی دەیكات بۆ گەیاندن نابێ لە كاتێكدا دڵیان گەرمە و ماڵوێران و ئازیز مردوو بوون، خەیاڵیان لای ئەوە نیە بە خاتری ئەم وئەو نابی هەندێ قسە بكە.
ئەگەر میدكار بەو شیێوەیە كارەكەی كرد، ونابابەتیانە كارەسات دەخولقێنێ پیویستە خۆی فلتەر بێ لە  كارەكەیدا خۆ ئەگەر فلتەر نەبوو راستەوخۆ بوو، نابێ كەناڵەكان ئەم هەلە بقۆزنەوە بۆ مەرامی خۆیان ئەگەر راستەخۆ بوو میدكار ئەبێ خۆی وویژدانی بكات بە فلتەرو هەندی پرسیار نەكا وهەندی بابەت نەوروژینی ،تا نائارامی و جۆرێك لە شلەژان بۆ وەرگر دروست نەبی، وەكو ئەوەی لەو كارەساتەدا بۆ خەڵكی سلیمانیان دروست كرد. 

ماندوو نەبن هەموو كەناڵەكان، پەیامنێرو رۆژنامەنوسیان لەوێ بوو ، بەڵام تا ئیستاش بۆ وەرگر روون نەبوە سەعات چەند و چۆن ئەو كارەساتە رووی دا ، تەواوو دروست چەند كەس لەو ماڵەدا بوون، ئەوانەی لەوی بوون چەند كەس منداڵی ئەو ماڵە بوون، چەند میوان بوون، چەندیان بریندارە و ئەی ماڵە دراوسیكانیان برینداریان هەیە، چی بكری بۆ ئەوەی كارەساتی لەو جۆرە دووبارە نەبێتەوە ، كێ بەرپرسیارە لە روودانی ئەوكارەساتە، زۆرترو زیاتر كار لە سەر هەست وسۆزی وەرگر كرا، چونكە میدكاران باش دەزانن ئیمە قەومێكی چەند عاتفین..